237 SAYILI TAŞIT KANUNU
(12.01.1961-10705)
(Değ: KHK 31, 240, 631, 1193, 3612, 4212)
Kanunun Şümulü Madde 1- a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, b) İktisadi Devlet Teşekkülleri ve özel kanun kararnamelerle kurulan her çeşit banka ve teşekkülleri, c) Yukarıdaki (a) ve (b) fıkralarında yazılı daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin yarından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseler, d) (Değişik:7/2/1990-3612/46 md.) Kamuya yararlı derneklerden Başbakanlıkça lüzumlu görülenler tarafından kullanılacak taşıtlar bu Kanun hükümlerine tabidir.
Madde 2- Traktör, arasöz, motorla işleyen her çeşit ziraat ve inşaat makineleri, hava taşıtları münhasıran askeri maksatlar için kullanılan ve ordunun silah ve teçhizatından mahdut bulunan taşıtlar, bu Kanun hükümlerine tabi değildir.
Tarifler Madde 3- a) Kurum: birinci madde hükmüne giren bütün daire, teşekkül ve müesseseleri, b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz ulaştırma araçlarını, c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrir binek taşıtlarını, d) Kaptı kaçtı: Askeri iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları , e) Arazi kaptı kaçtı: bütün tekerlekleri muharrik olan kaptı kaçtıları, f) Pikap: şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtlar. g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları. h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları, İfade eder.
Taşıt VerileceklerMadde 4- Emirlerine ve zatlarına binek otomobili verilenler (1) sayılı cetvelde, makam hizmetlerine tahsis edilen taşıtlar (2) sayılı cetvelde gösterilmiştir.
Madde 5- Birinci maddede yazılı kurumlar daimi hizmetleri için Bakanlar kurulundan karar almak suretiyle yalnız birer hizmet arabası bulundurabilirler. Bu hizmet arabaları ihtiyaca göre Station Wagon binek, kaptı kaçtı tiplerinden biri olabilir.
Madde 6- Kurumlar (1) ve (2) sayılı cetvellerde yazılı makam ve hizmetler için hizalarında gösterilen arabalardan fazla taşıt bulunduramayacakları gibi daimi hizmetler için beşinci madde yazılı tipte bir arabadan fazla araç kullanamazlar. Devlet Daireleri ve Kurumların Daimi ve Devamlı Hizmetleri için Kullanacakları TaşıtlarMadde 7- Devlet daireleri ile 1 inci maddede yazılı kurumların daimi ve devamlı hizmetlerinde taahhüt yolu ile ifası mümkün ve caiz olmayan veya daha pahalıya mal olacağı dairesince anlaşılan işleri için kaptıkaçtı (Lüks olanlar için) arazi binek, arazi kaptıkaçtı, pikap, arazi pikap, panel, kamyonet, kamyon, otobüs,can kurtaran, ambulans, cenaze arabası, motosiklet, motorlu ve motorsuz sair kara, deniz taşıtlarından (binek ve Station Wagon taşıtları hariç) ihtiyaçları kadar kullanabilirler. Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır. Bu taşıtlar münhasıran resmi hizmetin ifasında kullanılmak üzere daire veya kurumlarının sorumlu makamlarınca tevzi ve tahsis olunurlar. Şehir ve kasabalarla demiryolları istasyonlarında ve gündelik muayyen tarifelerle işleten Devlete, belediyelere ait taşıt güzergahından uzak bulunan mevkilerdeki teşkilat ve işyerlerinde devamlı veya geçici olarak görevli memur, subay ve hizmetlileri ve bu mevkide oturan ailesi efradını ve okula giden çocuklarını oranın bağlı bulunduğu şehir ve kasabaya veya en yakın muayyen tarifeli taşıt güzergahına götürüp getirmek için birinci fıkrada yazılı taşıtlardan tahsis edilebilir. Şehir ve kasaba hudutları içerisinde olmakla beraber tren otobüs gibi gündelik muayyen tarifelerle işleyen taşıt güzergahından uzak bulunan münferit mevkilerdeki teşkilat ve iş yerlerinde devamlı veya geçici olarak görevli memur ve hizmetlilerin bu mevkiler ile en yakın muayyen tarifeli taşıt güzergahına götürüp getirilmesi içinde bu taşıtlar kullanılabilir. Devlet dairelerinin sıkışık bulunduğu büyük merkezlerde işletilen muayyen tarifeli taşıtlarla memurların zamanında iş başında bulunmalarını temin edecek yeterlikte olmadığı hallerde kurumlarca ve Devlet dairelerince memurlar için otobüs seferleri ihdas olunabilir. Bu otobüsler Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca tasdik olunacak esaslar dairesinde işletilebilir.
Madde 8- Bu Kanuna bağlı (2) sayılı cetvelde yazılı taşıtlar yalnız hizalarında gösterilen hizmetlerde kullanılabilirler. Tören, hususi ve resmi davetlerde makamı işgal eden zatlar refakatlerine ailelerini de alabilirler. Kurumlara ait hizmetler için memurlarda makamı işgal eden zatın refakatinde veya makamın müsaadesiyle bu taşıtlara binerler.
Kurumların Satın Alacakları Taşıtların Bedeli Madde 9- Kurumları satın alacakları taşıtların azami satın alma bedelleri, her yıl bütçe kanunlarına bağlı cetvellerde gösteriler. Bu bedeller, orta sıklet ve vasati fiyatlar nazarı itibara alınmak suretiyle tespit edilir.
Madde 10- Genel ve katma bütçeli dairelerce bu kanuna göre satın alınacak taşıtların cinsi, adedi ve hangi hizmetleri için satın alınacağı her yıl bütçe kanunlarına bağlı (R) işaretle cetvelde gösterilir. (Değişik:15.6.1965-631/2 md.) Genel bütçeye dahil dairelerin satın alınabilecekleri taşıtların bedelleri kendi bütçelerinde özel bir tertibe konulur. Ancak bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelde yazılı İl Valileri" taşıtları, İçişleri Bakanlığınca lüzum görüldüğü taktirde, gelir durumu müsait olan il özel idare bütçelerinden de satın alınabilir. Diğer kurumlar tarafından bu kanun gereğince taşıt satın alınabilmesi ancak satın alınacak taşıtın kullanılacağı hizmet, taşıtın cinsi ve muhammen bedeli gösterilmek suretiyle önceden alınmış Bakanlar Kurulunun müsaadesine tabidir . (Ek:30/5/1963-240/1 md.) Elçilik ve delegelerin ihtiyacı için satın alınacak taşıtların bedelleri Dışişleri Bakanlığı bütçesinde özel bir tertibe konur.
Madde 11- Gene ve Katma bütçeli dairelerin kullanmakta oldukları taşıtların sayısı, cinsi, markası, satın alma tarih ve bedelleri, bir evvelki yıla nazaran vuku bulan değişiklik ve sebepleri her yıl bir cetvel halinde tespit ve o yılın bütçe kanunu tasarısı gerekçesine eklenir.
Madde 12- (Değişik:15/6/1965-631/3 md.) Bu kanunla kullanılmasına cevaz verilen taşıtların işletme ve onarma masraflarıyla vasıtayı kullanacak personelin her türlü istihkakları, taşıtın satın alındığı kurumlar bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ancak, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelde yazılı "İl Valileri" taşıtları ile (2) sayılı cetvelde yazılı "kaymakamlıklar" taşıtlarının onarma ve işletme masrafları, genel bütçeye konulan ödeneği tükendiği takdirde, özel idare bütçelerinden de karşılanabilir. (Mülga: 2. fıkra 30/5/1963-240/5 md.) (Değişik: 24/9/1979-KHK 31/1 md.) Resmi taşıtların savurganlığına yol açılmasından, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımını sağlamak üzere; a) Akaryakıt, yağ ve diğer ikmal gereksinimlerini ve onarma işlerinin sağlanması, b) Gereğinde bunların yönetimlerinin tek elden yapılması, c) Bakım, onarım, İkmal ve yönetim işlerinin yönetilmesinde, gerektiğinde belli kurumlara görev verilmesi, d) Ekonomik olmayan taşıtların ekonomik olanlarıyla değiştirilmesi için gereken yöntemler Bakanlar Kurulunca saptanır.
Taşıtların Satılabilmesi Madde 13- Bu kanunun konusuna giren taşıtların satılabilmeleri, ya tahsis edildiği hizmet konusunun artık kalmamış olmasına veya ekonomik ömrünü doldurmuş bulunmasına bağlıdır. Bu taşıtların ekonomik ömrünü doldurmuş olmaları hali ilgili dairesinin teklifi üzerine Karayolları veya Devlet Su İşleri idaresinden bir makine uzmanı, kurumun yetkili bir personeli ile trafik teşkilatından bir uzmandan teşekkül edecek komisyon tarafından verilecek raporla belirtilir. Bu raporlar kurumun bağlı olduğu bakanlıkların tasvibine sunulur. Bu taşıtlar yürürlükte bulunan hükümlere göre satılır. Hizmet konusunun kalmaması halinde taşıtlar gereği yapılmak üzere Devlet Malzeme Ofisine devredilir. (Ek fıkralar: 30/5/1963-240/2 md.) Dış temsilciliklerdeki taşıtların ekonomik ömürlerini doldurmuş olmalarına mahalli temsilciliklerince tanzim ve tasdik edilecek rapor üzerine Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca karar verilir. Gerek bu suretle hizmetten çıkarılan, gerek hizmet konusu kalmamış veya en az kullanma süresini doldurmuş bulunan dış temsilciliklere ait taşıtların mahallinde veya yurda getirilmek suretiyle satılması hususunda en tasarruflu yolu seçmeye Dışişleri Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı yetkilidir. Yurda getirilmek suretiyle satılmasına karar verilen taşıtların gümrük ve diğer her türlü ithal vergi ve resimleri bu taşıtların Devlet Malzeme Ofisince satışları anında Gümrük Kanununa göre tespit edilecek normal kıymetleri üzerinden gümrük idaresince tahakkuk ve satışı müteakip Devlet Malzeme Ofisi tarafından ilgili gümrüğe ödenir.
Kayıt, Tescil ve Verilecek Plakalar Madde 14- Bu kanunda yazılı kara taşıtlarının 6085 sayılı kanun gereğince Trafik Şube ve bürolarına, deniz taşıtlarının alakalı dairelere kayıt ve tescil ettirilmesi mecburidir. Taşıtlara, taşıtın cinsine ve tahsis edilen makam veya hizmetlere göre İçişleri Bakanlığınca belirtilecek şekil, renk ve alameti taşıyan birer plaka konur. Trafik şube ve büroları veya diğer alakalı daireleri bu kanunda yazılı taşıtlar dışında hiçbir makam ve şahıs için aynı şekil ve renkte plaka ve numara veremeyecekleri gibi hiçbir makam ve dairede kendiliklerinden plaka ihdas ve istimal edemezler. Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelde belirtilenlere tahsis olunacak taşıtlar hariç, bütün taşıtların yan tarafına "Resmi hizmete mahsustur" ibaresi yazılır. Türk Silahlı Kuvvetlerine tahsis edilen araçlar bu madde hükümlerine tabi değildir.
Bu Kanun Hükümlerinin Uygulanmayacağı Haller Madde 15- Genel veya kısmi seferberlik halleriyle harp hali, harp zamanı ve harp esnası hükümlerinin uygulanmasına Bakanlar Kurulunca kara verilmesi hallerinde askeri daire, birlik ve müesseseler tarafından kullanacak taşıtlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz.
Cezalar Madde 16- Bu kanunun şümulüne giren taşıtları her ne olursa olsun tahsis olduğu iş gayrisinde veya şahsi hususlarda kullananlar veya kullanılmasına müsaade edenler veya kanunda yazılı olduğu şekilde kullanılmış gibi gösterenler veya kanunen bir makama veya işe tahsis olunmadığı halde hakikati tağyir İle bu taşıtlardan istifa eden ve ettirenler, bunların gidiş gelişine müsaade edenler veya kanuna aykırı olarak numara ve plaka verenlerle kullananlar veya kullanılmaya elverişli olduğu halde ekonomik ömrünü doldurduğu bahanesiyle yenileyen veya yeniletenler veya bu hususlar için masraf tahakkuk evrakını hazırlayan veya tasdik ve bunlara ait ita emrini vize edenler hakkında fiilin mahiyetine göre bir seneye kadar hapis cezası verilir. Bu yüzden hasıl olan masraf ve zararlar kendilerine teselsülen ayrıca tazmin ettirilir. Tekerrürü halinde verilecek hapis cezası iki aydan aşağı olmaz.
Çeşitli Hükümler Madde 17- Çeşitli yardım yolları ile gelen ve her türlü taşıtlar tahsis oldukları hizmetlerde bu kanun hükümlerine göre kullanılır.
Ek Madde 1- (30/5/1963-240 sayılı Ek Kanunun 3 üncü maddesi hükmü olup ek maddeye çevrilerek teselsül için numaralandırılmıştır.) 237 sayılı kanunla dış temsilciliklere tahsis edilen taşıtların, Hazine için daha tasarruflu olacağı Maliye Bakanlığının rızasına müsteniden-önceden tespit edilecek memleketlerde- eski model taşıtların fiyat farkı ödenmek suretiyle, yenileri ile değiştirilmesine veya miadı dolmadan satılarak yenilerinin alınmasına Dışişleri Bakanlığınca karar verilir. Bu yenilemenin yapılabilmesi için her yıl bütçesinin ilgili tertibine gereken ödeneğin konulması ve (R) cetveli formülünde gösterilmesi şarttır.
Geçici Madde 1- Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihte kurumların ellerinde bulunup bu kanuna göre; a) Kullanılması men edilen taşıtların (5) inci madde yazılı Bakanlar Kurulu kararı alındıktan sonra 3 ay içinde, b) 7 nci maddeye göre hizmetin devam etmesi halinde vasıf ve şartları bu kanuna uymayan şartların, olanları ile değiştirilinceye kadar, kullanılmalarına devam olunur ve bu şart tahakkuk ettirildikten sonra üç ay içerisinde Devlet Malzeme Ofisine teslim olunurlar. Bu kanuna göre Devlet malzeme Ofisine Teslim olunan taşıtlar satılmadan önce usulü dairesinde kurumların veya Devlet dairelerinin ihtiyaçlarına tahsis olunur. Bu taşıtlar Devlet Malzeme Ofisince kendi usullerine göre satılarak masrafları çıkarıldıktan sora bedelleri kurumlarına veya dairelerine ödenir. Taşıtları müddeti içinde Devlet Malzeme Ofisine teslim etmeyenler, mevcut taşıtların şeklini veya istimal tarzını değiştirmek suretiyle kanun hükümlerine uydurmaya çalışanlar hakkında da 16 ncı maddedeki cezalar tatbik olunur.
Geçici Madde 2- 3827 sayılı Kanun hükümlerine veya bütçe kanunlarına bağlı (r) cetvellerindeki formüllerine uygun olmayarak alınan veya Sayıştayca vizesi yapılmayan taşıtlardan alınmasına ve kullanılmasına kanunen cevaz verilmeyenler Devlet Malzeme Ofisine İade olunurlar. Bu kanuna uygun olanların da bir defaya mahsus olmak üzere vizeleri yapılır
Geçici Madde 3, 4- (Hükümleri kalmamıştır.) Geçici Madde 1- (4212-13/11/1996) Bu kanunla tahsis edilen araçların plakalarına ilişkin esaslar, TBMM Başkanlık Divanınca tespit edilir.
Madde 18- 15/5/1940 tarihli ve 3827 sayılı Nakil Vasıtaları Hakkındaki Kanun ek ve tadilleri ile birlikte kaldırılmıştır.
Madde 19- Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 20- Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. |
