MOTORLU ARAÇLAR VE RÖMORKLARI TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ 07.05.1997-22982 BİRİNCİ KISIM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK VE TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı, 2918 sıyalı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca, araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, tam bir aracın tip onayının; imalatçının uygun görmesi halinde aracı oluşturan sistemlerin, aksamlarının ve ayrı teknik ünitelerin tek tek onaylarının toplanmasına, bu araçların birden fazla imalatçının katkısını gerektiren aşamalar sonucu imal edilmiş olması halinde ise, bu farklı tamamlanma aşamalarının ayrı ayrı onaylarının toplanmasına, ARAÇ TİP ONAYI BELGESİ ve UYGUNLUK BELGESİ verilmesine ilişkin hükümleri ve bunların uygulanmasına ait esas ve usulleri belirlemektir.
Kapsam Madde 2- Bu Yönetmelik, bir veya birden fazla aşamada imal edilen motorlu araçlar ve bunların römorkları ile, bu tür araçlar ve römorklarda kullanılması amaçlanan sistemler, aksamlar ve ayrı teknik ünitelerin tip onayına dair hükümleri kapsar. İki, üç ve dört tekerlekli Motosikletler, Tarım ve Orman Traktörleri ile araçların tek tek onaylanması bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
Hukuki dayanak Madde 3- Bu Yönetmelik, 2918 sayılı karayolları Trafik Kanunun 29. Maddesini değiştiren, 4199 sayılı kanunun 12. Maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen terimler aşağıda belirtilmiştir. 1) TİP ONAYI; bir aracın, sistemin, aksamın veya ayrı teknik üniteye ait tipin, bu Yönetmelikte veya yine bu yönetmeliğin Ek IV veya Ek XI'de yer alan ilgili yönetmeliklerde belirlenen teknik şartlara ve Araç İmal, Tadil ve Montaj Yönetmeliğine (AİTM) uygunluğunun belgelenmesi işlemidir. 2) ÇOK AŞAMALI TİP ONAYI; Bir veya birden fazla imalatçı tarafından tamamlanma durumuna bağlı olarak tamamlanmış veya tamamlanmamış bir araç tipinin Tip Onayı yönetmeliğinde belirlenen teknik şartlara uygunluğunun belgelenmesi işlemidir. 3) ARAÇ ; Raylı taşıt araçları, tarım ve orman traktörleri ile bütün müteharrik makineler haricinde en az dört tekerleği bulunan, azami tasarım hızı 25 km/saat'i aşan, karayolunda kullanılması amaçlanan, tamamlanmış veya tamamlanmamış herhangi bir motorlu araç ve römorklarıdır. 4) TAM ARAÇ; Bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, bir aşamada tip onayı olarak imal edilmiş araçtır. 5) TEMEL ARAÇ ; Araç tanıtım numarası daha sonraki çok aşamalı tip onay işlemlerinde değişmeyecek herhangi bir tamamlanmamış araçtır. 6) TAMAMLANMAMIŞ ARAÇ ; Bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uyabilmek için en az bir aşamada daha tamamlanması gereken herhangi bir araçtır. *) Dört Tekerlekli Motosiklet : Net motor gücü 15 Kw'ı ve boş ağırlığı 400 kg'ı (yük taşıyanlarda 550 kg) aşmayan dört tekerlekli motorlu araçtır.
7) TAMAMLANMIŞ ARAÇ; Bu Yönetmeliğin ilgili bütün hükümlerine uygun olarak çok aşamalı tip onay işlemleri sonucu imal edilmiş bir araçtır. 8) ARAÇ TİPİ; Araç sınıflarından birine dahil olup, en azından Ek II B'de belirtilen temel özellikler bakımından farklılık göstermeyen araçlardır. Bir araç tipi değişkenlik ve çeşitlilik gösterebilir. 9) SİSTEM ; Fren, emisyon kontrol tertibatı, iç donanım v.b. gibi ilgili yönetmeliklerdeki şartlara uygun olması gereken herhangi bir araç sistemidir. 10) AKSAM; Bir aracın parçası olarak ayrı bir yönetmelik hükümlerine tabi olan ve söz konusu yönetmelik tarafından bu araçtan bağımsız olarak da tip onayı alabileceği belirtilen, mesela far gibi bir ünitedir. 11) AYRI TEKNİK ÜNİTE; İlgili yönetmeliklerin hükümlerine tabi olan ve ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmesi şartıyla sadece bir veya daha fazla tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak ayrı tip onayı alabilen, arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi gibi, aracın bir parçası olarak hazırlanan ünitedir. 12) İMALATÇI; Tip onayı işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın uygunluğunun sağlanmasından Onay Kuruluşu'na karşı sorumlu olan kişi veya kuruluştur. Bu kişi veya kuruluşun, onay işlemine tabi olar araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite imalatının bütün aşamalarıyla doğrudan ilgili olması şartı yoktur. 13) ONAY KURULUŞU; Bir araç tipinin, sistemin, aksam veya ayrı teknik ünitenin tip onayından bütün yönleri ile sorumlu olan, onay belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu olan yetkili mercidir. 14) TEKNİK HİZMETLER KURULUŞU; Onay Kuruluşu adına deneyleri veya kontrolleri yürütecek bir deney laboratuarı olarak aktanmış bir kurum veya kuruluştur. Bu görev Onay Kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir. 15) TANITIM BELGESİ; Başvuru sahibi tarafından sunulan ve bu Yönetmeliğin Ek I veya EK III'ünde yada ilgili bir Yönetmeliğin ilgili Ek'inde belirtilen belgedir. 16) TANITIM DOSYASI; Başvuru sahibi tarafından Teknik Hizmetler Kuruluşu7na veya Onay Kuruluşu'na Tanıtım Belgesi gereğince verilen bilgi, çizim, fotoğraf v.b. gibi belgeleri içeren dosyadır. 17) TANITIM PAKETİ; Tanıtım Dosyası ve buna Teknik Hizmetler Kuruluşu'nun veya Onay Kuruluşu'nun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde eklemiş oldukları deney raporları veya diğer belgelerdir. 18) TANITIM PAKETİ FİHRİSTİ; tanıtım Paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkan verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde yazılmasıdır. İKİNCİ KISIM UYGULAMA ESAS VE USULLERİ
Tip onayı Başvurusu Madde 5- Tip onayı başvurusuna ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Araç tip onay başvuruları, imalatçı tarafından Onay Kuruluşu'na yapılır. Başvuruya Ek III7te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla Ek IV veya Ek XI'de istenilen ilgili yönetmeliklerinden uygulanabilir onaylarından her biri uyarınca verilen onay belgeleri veya gerektiğinde AİTM'de istenen belgeler eklenir. Ayrıca, ilgili yönetmeliklerin her biri için gerekli olan tanıtım paketi, başvurudan itibaren onayın verildiği veya reddedildiği tarihe kadar onay kuruluşunun incelenmesine açıktır. 2) Madde 5.1'den farklı olarak, ilgili yönetmeliklerde belirtilen onay belgelerinden hiç birinin mevcut olmaması halinde, başvuru belgesine Ek IV veya Ek XI'de belirtilen ilgili yönetmeliklerle ilgili olarak Ek I'de talep edilen bilgileri veya AİTM'de istenen belgeleri ve geçerli olduğu durumlarda Ek III Bölüm II'de belirtilen belgeleri içeren bir tanıtım dosyası eklenir. 3) Çok aşamalı tip onayı halinde; a) Birinci aşamada, tamamlanmış bir araç için istenen onay belgelerinden temel aracın tamamlanma durumuyla ilgili olanları ile temel aracın tamamlanma durumuna göre tanıtım dosyasının ilgili bölümleri, b) İkinci veya daha sonraki aşamalarda, imalatın mevcut durumuyla ilgili tanıtım dosyası ve onay belgeleri ile imalatın bir önceki aşamasında tamamlanmamış araç için verilmiş onay belgesinin bir sureti bulunacak olup, ayrıca tamamlanmamış araç üzerinde imalatçı tarafından yapılan değişikliklere ve eklemelere ait bütün detaylar yer alır. 4) Sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tip onayı başvuruları, ilgili yönetmelikteki tanıtım belgesinde içeriği açıklanan tanıtım dosyasıyla birlikte imalatçı tarafından Onay Kuruluşuna yapılır. 5) Tek bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik üniteyle ilgili tip onayı başvuruları, ancak bir onay kuruluşuna yapılabilir. Müracaat sahibi, başka bir devletin onay kuruluşuna başvuruda bulunmadığını bir yazı ile Onay Kuruluşu'na beyan eder. 6) Onaylanacak her tip için ayrı bir başvuru yapılır.
Tip Onayı İşlemleri Madde 6- Tip onayı işlemlerine ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Onay Kuruluşu; a) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla; EkIV'de belirtilen bütün ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan araç tipleri ile EkXI'de belirtilen ve bu ekin ilgili sütununda yer alan yönetmeliklerdeki teknik özelliklere uyan özel amaçlı araç tipine Ek V'de belirtilen işleler çerçevesinde tip onayı verir. b) Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla; Ek IV veya Ek XI'de belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan, araç tipinin tamamlanma durumu dikkate alınarak temel, tamamlanmamış veya tamamlanmış araç tipine EK XIV'de belirtilen işlemler çerçevesinde çok aşamalı tip onayı verir. c) Tanıtım dosyasındaki özelliklere ve ilgili yönetmelikteki teknik özelliklere uyan araç tiplerine sistem tip onayı verir. d) Tanıtım dosyasındaki özelliklere ve diğer ilgili bir yönetmelikteki teknik özelliklere uyan ve söz konusu yönetmelikte onay verilebileceği açıkça belirtilen her tipten aksam veya ayrı teknik üniteye, aksam veya ayrı teknik ünite tip onayı verir. 2) Ancak; bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin madde 6.1'de belirlenmiş hükümlere uygun olmakla birlikte, yol güvenliği açısından ciddi bir tehlike oluşturduğunun belirlenmesi halinde, onay kuruluşu tip onayı vermeyi reddedebilir. Bu durumda, kararın hangi nedenlerden kaynaklandığını belirterek Avrupa Birliği Üye Ülke onay kuruluşuna ve Gümrük Birliği Ortaklık komitesi aracılığı ile Topluluğa derhal bilgi verir. 3) Örnekleri bu Yönetmeliğin Ek VI'sında ve ilgili yönetmelik için düzenlenmiş Ek'lerde belirtilen tip onay belgesinin ilgili bütün bölümleri, onaylanan her araç tipi, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite için onay kuruluşlarınca tamamlanır. Ayrıca, araç onay belgesine iliştirilecek olan ve örneği Ek XIII'de belirtilen deney sonuçları ekinin ilgili kısımları doldurulur, tanıtım paketi fihristinde yer alan belgeler tamamlanır ve teyid edilir. Onay belgelerine, Ek VII'de belirtilen yönteme göre numara verilerek, tamamlanmış belge ve ekleri başvuru sahibine verilir. 4) onaylanacak bir aksam veya ayrı teknik ünitenin görevini yapması veya belirgin bir özellik göstermesi, sadece aracın diğer parçalarıyla birlikte çalıştığında değerlendirilebiliyor ve bu yüzden, onaylanacak aksam veya ayrı teknik ünitenin ancak başka araç parçaları ile birlikte gerçek veya benzetilmiş çalıştırılmasıyla doğrulanabiliyorsa, bu aksam veya ayrı teknik ünitenin tip onayı buna uygun olarak kısıtlanır. Bu durumda, bir aksam veya ayrı teknik ünete için verilen tip onay belgesi bunların kullanımıyla ilgili bütün kısıtlamaları içerir ve bunların monte edilmesiyle ilgili bütün şartları belirtir. Araç tip onayında bu kısıtlama ve şartlara uyulup uyulmadığı teyit edilir. 5) Onay kuruluşu, onayladığı, reddettiği veya geri çektiği her araç tip onayı belgesinin ekleriyle birlikte bir suretini bir ay içinde diğer onay kuruluşlarına gönderir. 6) Onay Kuruluşu, o ay içinde verdiği, vermeyi reddettiği veya geri çektiği sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tip onaylarının Ek VIII'de belirtilen özellikleri de içeren bir listesini her ay diğer onay kuruluşlarına bildirir. Ayrıca, başka bir onay kuruluşundan talep olduğunda, onayladığı, reddettiği veya geri çektiği her sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tipi için sistemin, aksamın veya ayrı teknik ünitenin tip onay belgesinin ve/veya tanıtım paketinin bir suretini derhal gönderir.
Onayların Tadili Madde 7- Tip onayı tadil esasları aşağıda verilmiştir. 1) tanıtım paketinde yer alan özelliklerde herhangi bir değişiklik olması halinde, tip onayı vermiş olan onay kuruluşu kendisine bilgi verilmesin sağlayacak önlemleri alır. 2) Bir tip onayının tadili veya kapsamının genişletilmesi başvuruları sadece orijinal tip onayını vermiş olan onay kuruluşuna yapılır. 3) Sistem, aksam veya ayrı teknik ünite onayında tanıtım paketinde yer alan özellikler değişmiş ise onay kuruluşu; a) tanıtım paketinin ilgili sayfalarını, sayfaların her birinde yapılan değişikliğin niteliğini açıkça gösterecek ve değişikliğin onaylandığı tarihi belirtecek şekilde işaretleyerek gerekli tadilat yapılmış olarak yayımlanır. Onaylı sayfaların hazırlanması durumunda ise, onay belgesine eklenmiş olan tanıtım paketi fihristini de tadil edilmiş sayfalardaki son tadilat tarihlerini gösterecek şekilde değiştirir. b) Ekleri hariç olmak üzere onay belgesindeki herhangi bir bilgilinin değişmesi veya onay belgesinde yer alan tarihten bu yana yönetmeliğin gereklerinin değişmesi halinde, bir ek sayı verilip tadil edilmiş onay belgesi verir. Tadil edilmiş onay belgesinde değiştirilme nedenleri ile yeniden veriliş tarihi açıkça belirtilir. c) Onay Kuruluşu, tanıtım paketinde yapılan bir değişikliğin yeni deneyler veya kontroller gerektirdiği kanısına varması halinde, bu görüşünü imalatçıya bildirerek yukarıda belirtilen belgeleri ancak yeni deney veya kontrollerin başarıyla sonuçlanmasından sonra onaylayıp verir. 4) Araç onayında, tanıtım paketinde yer alan özellikler değişmiş ise onay kuruluşu; a) tanıtım paketinin ilgili sayfasının tadil edilmiş şeklini, değiştirilmiş olan sayfaların her biri üzerinde değişikliğin niteliğini ve yeniden onay tarihini açıkça belirtecek şekilde işaretler. Tadil edilmiş sayfaların hazırlanması durumunda, onay belgesine ekli tanıtım paketi fihristini de düzeltilmiş sayfalardaki son tarihleri gösterecek şekilde değiştirir. b) İlave inceleme ihtiyacı veya ekler haricinde onay belgesindeki bilgilerden herhangi birinin değişmesi ya da halen geçerli araç tip onayı belgesinin tarihinden sonra, diğer ilgili bir yönetmelikle ilk yürürlüğe giriş tarihindeki yasaklama şartlarının değişmesi durumlarında, ek sayı vererek onay belgesini tadil eder. Tadil edilmiş onay belgesinde genişletme nedenleri ile yeniden verilmiş tarihi açıkça belirtilir. c) Onay Kuruluşu tanıtım paketiyle ilgili bir değişikliğin ilave kontroller gerektirdiği kanısına varması halinde, bu görüşünü imalatçıya bildirerek yukarıda belirtilen belgeleri ancak yeni kontrollerin başarıyla sonuçlanmasından sonra verir. Düzeltilen belgeler bir ay içinde diğer tüm onay kuruluşlarına gönderilir. 5) Bir araç tip onayının, tanıtım paketinde kendisine atıfta bulunulan bir veya birden fazla ilgili yönetmelik onayının geçerliliğini yitirmesinden dolayı geçersiz olması halinde, o onayı vermiş olan Onay Kuruluşu eski belgeye uygun olarak imal edilmiş son aracın araç tanıtım numarasını veya ilgili tarihini belirtmek suretiyle durumu bil ay içinde diğer onay kuruluşuna bildirir.
Uygunluk Belgesi Madde 8- Uygunluk Belgesi işlemlerine ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Bir araç tip onayı belgesi sahibi sıfatıyla İmalatçı, onaylanmış araç tipine uygun olarak imal edilmiş tam veya tamamlanmamış her araçla birlikte verilmek üzere örneği Ek IX'da verilmiş olan Uygunluk Belgesi'ni düzenler. Tamamlanmış veya tamamlanmamış araç tipi söz konusu olduğunda, İmalatçı yalnızca Uygunluk Belgesi'nin arka yüzünde bulunan ve mevcut onay aşamasında eklenmiş veya değiştirilmiş bulunan maddeleri doldurur ve eğer varsa, daha önceki aşamada veya aşamalarda verilmiş olan uygunluk belgelerini de bu belgeye ekler. 2) Onay Kuruluşu,araç vergilendirilmesi veya tescili amaçlarıyla Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile topluluğa ve diğer onay kuruluşlarına en az üç aylık bir bildirim süresi vererek Ek IX'da belirtilmemiş özelliklerin belgeye eklenmesini ve bu özelliklerin tanıtım paketinde ayrıntılı bir şekilde belirtilmesi veya tanıtım paketinden basit bir hesaplamayla elde edilmesi durumunu da talep edebilir. Onay Kuruluşu, Ek IX'da yer alan Uygunluk Belgesinin yetkili makamlar tarafından yapılacak kayıt ve tescil işlemleri ile vergilendirme için gerekli ve yeterli verilen söz konusu belgede belirgin olarak yer alacak şekilde doldurulmasını talep edebilir. 3) Bir akma veya ayrı bir teknik ünite için, tip onayı belgesi sahibi sıfatıyla, imalatçı, onaylanmış tipe uygun olarak imal edilmiş her aksam veya üniteye, ticari ad veya marka, tip ve/veya ilgili yönetmeliklerde belirtilmesi kaydıyla tip onayı markasını veya numarasını koyar. Ancak İmalatçı, tip onayı markası veya numarasını koyması durumunda, ticari ad veya marka ve tipi koymamayı tercih edebilir. 4) Kapsamında madde 6.4 gereğince, kullanımıyla ilgili kısıtlamalar içeren tip onayı belgesi bulunan imalatçı, bu belgenin sahibi sıfatıyla imal edilen her aksam veya ünite için bu kısıtlamalarla ilgili ayrıntılı bilgi verir ve montajı için uyulması gereken şartlar varsa, belirtir.
Tescil Ve Trafiğe Çıkma Madde 9- Tescil ve Trafiğe çıkma işlemlerine ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Yeni araçların tesciline, satışına veya trafiğe çıkmasına, sadece yapıları ve işlevleriyle ilgili geçerli bir uygunluk belgesi taşımaları halinde izin verilir. Tamamlanmamış araçlar söz konusu olduğunda,bu tür araçların satışına izin veriler, ancak sürekli tescillerine ve trafiğe çıkmalarına tamamlanmadıkları sürece izin verilmez. 2 ) Aksamların ve ayrı teknik ünitelerin satışına ve hizmete sunulmasına, ancak ilgili yönetmeliğin esaslarına ve madde 8.3'de yer alan şartlara uygun olmaları halinde izin verilir. Ancak, Tip Onayı yönetmeliğinin kapsamına girmeyen araçlar ile kısmen veya tamamen bu yönetmeliğin hükümlerinden muaf olan araçlarda kullanılmak üzere imal edilmiş aksamlar ve ayrı teknik üniteler bu hükmün dışındadır. 3) belirli bir tip aracın, aksamın veya ayrı teknik ünitenin geçerli bir uygunluk belgesi taşımasına veya gerektiği şekilde işaretlenmiş olmasına karşın, söz konusu araç, aksam veya ayrı teknik ünitenin yol güvenliği açısından ciddi bir tehlike oluşturduğu kanısına varılması halinde en fazla altı aylık bir süre için bu araçların tescili reddedilebilir veya bu tür araçların aksamlarının veya ayrı teknik ünitelerinin satışı ve hizmete sunulmaları yasaklanabilir. Bu durumda, kararın dayandırıldığı nedenler de belirtilerek diğer onay kuruluşlarına ve Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılı ile Topluluğa karar hemen bildirilir. Tip onayı veren Onay Kuruluşu'nun kendisine bildirilen yol güvenliği tehlikesi hususuna itiraz etmesi halinde, ilgili onay kuruluşları anlaşmazlığı gidermeye çalışırlar. Taraflar karşılıklı kabul edebilir bir çözüm bulmak amacı ile Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi bünyesinde danışma temaslarında bulunurlar.
Muafiyetler ve Alternatif İşlemlerMadde 10- Muafiyetler ve alternatif işlemlere ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Madde 9.1'de yer alan hususlar; a) Ordu hizmetleri, sivil savunma, itfaiye hizmetleri ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal edilen araçları, b) Madde 10.2'de yer alan hükümlere göre onaylanmış araçları, kapsamaktadır. 2) Onay Kuruluşu, imalatçının talebi halinde, aşağıdaki araçları ilgili yönetmeliklerden birinin veya daha fazlasının bir veya daha fazla şartından muaf tutulabilir; a) Kısıtlı sayıda imal edilen araçlarda; bir yıl içinde satılan, tescil edilen veya trafiğe çıkan bir tip ailesine ait araç sayısı, Ek XII7de yer alan ünite sayısını aşmayacak şekilde sınırlandırılır. Her yıl Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile topluluğa bu tip onayların bir listesini gönderir. Böyle bir onay verilmesi halinde, tanınmış bulunan muafiyetlerin niteliklerini de belirtir onay belgesi ve eklerinin bir sureti, imalatçının belirttiği Onay Kuruluşuna gönderilir. Tescil edilecek olan araçların tip onaylarının kabul edilip edilmeyeceğine ve kaç ünite için geçerli olacağına üç ay içinde karar verilir. Kısıtlı sayıda imal edilen araçlar kapsamında verilmiş olan onaylar için madde 5,6,7,8,12 ve 13'deki şartlar, yalnızca Onay Kuruluşu tarafından gerekli gördükleri ölçüde geçerli olur. Bir muafiyetin kısıtlı sayıda imal edilen araçlar kapsamında verilmesi halinde ilgili bir alternatif şart talep edilebilir. b) Seri sonu araçlarda; i) Ek XII B'de yer alan miktar kısıtlamaları dahilinde ve sınırlı bir dönem için madde 7.5'e göre artık geçerli olmayan bir araç tipine uygun yeni araçlar tescil edilebilir., satışına veya trafiğe çıkmasına izin verilebilir. Bu hüküm yalnızca söz konusu araç tip onayı halen geçerli iken, belirtilen tip onayının geçerliliğini yitirmesinden önce trafiğe sokulmamış veya tescil edilmemiş, ülkemiz sınırları veya Gümrük Birliği kapsamındaki ülkeler içinde bulunmuş ve önceden verilmiş geçerli bir uygunluk belgesine sahip araçlar için geçerlidir. ii) Madde 10.b.1'de yer alan hükmün beli bir sınıftan bir veya daha fazla araç tipine uygulanabilmesi için imalatçı, ilgili yönetmeliklerin veya bunların tadil edilmiş maddelerinin yürürlüğe girmesinden önce ilgili araç tipinin veya araç tiplerinin onayını vermiş olan Ülkemizin veya Üye Ülkenin yetkili kuruluşlarına talepte bulunmak zorundadır. Bu talebin dayandırıldığı teknik ve-/veya ekonomik nedenler belirtilmek zorundadır. Talebin kabulu halinde; talebi kabul eden yetkili kuruluş, Üye Ülke yetkili kuruluşlarına madde 7.5'te yer alan bilgilere ilave olarak imalatçıya tanınan muafiyetin özelliklerini ve nedenlerini bildirmek zorundadır. Ülkemiz ve üye devletler bu araç tiplerinin trafiğe çıkmasıyla ilgili olarak, imalatçının Ek XII.B'de yer alan şartları yerine getirmesini sağlamaktan sorumludur. Verilen muafiyetlerin nedenlerini de içeren bir listeyi her yıl Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile Topluluğa gönderir. c) Özgün niteliklerinden dolayı, bir veya daha fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya daha fazla şartına uymayan teknoloji veya kavramları bünyesinde bulunduran araçlar, aksamlar veya ayrı nitelik üniteler için; topluluk tip onayında böyle bir onayı veren Onay kuruluşu, bir ay içinde, onay belgesi ile eklerinin bir kopyasını, diğer onay kuruluşlarına verir ve akabinde Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile Topluluğa aşağıdaki bilgileri içeren bir rapor gönderir. . Teknoloji veya kavramların, araç, aksam veya teknik ünitenin bir veya daha fazla ilgili yönetmelik hükümlerine uymasına engel olan nedenler, . İlgili güvenlik alanlarının ve çevre koruma gereklerinin tarifi ve alınan önlemler, . Bir veya daha fazla ilgili yönetmelik ile sağlanacak güvenlik ve çevre koruma düzeyine en azından eş değerde güvenlik ve koruma sağlandığını gösteren deneylerin ve bunların sonuçlarının ayrıntılı açıklaması, . İlgili yönetmeliklerle yapılması gerekli görülen değişiklik önerileri veya gerekliyse yeni ilgili yönetmelik veya yönetmelikler çıkarılması önerileri. Topluluk Komisyonu raporun onaylanıp onaylanmayacağına üç ay içinde karar verir. Eğer AT Komisyonu raporu onaylarsa, Onay Buruluşu bu yönetmeliğe uygun bir tip onayı verir ve AT komisyonu değiştirmeyi kabul ettiği ilgili yönetmelik veya yönetmelikleri düzenlemek üzere gerekli işlemleri yapar. Bu türden bir tip onayının geçerliliği yirmidört ayla sınırlanmış olup, ancak tip onayını verin Onay Kuruluşunun talebi halinde, AT Komisyonu tarafından bu süre uzatılabilir. 3) örnekleri Ek. IV'de yer alan onay belgelerinden madde 10.2.b.2'ye göre düzenlenmiş olanlar,AT Komisyonu'nun raporu onayladığı Madde 10.2.c'de yer alan durum dışında "AT Araç Tip Onay Belgesi" başlığını taşıyamaz.
Eşdeğer Onayların Kabulü Madde 11- eşdeğer onayların kabulüne ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Onay Kuruluşu, Avrupa Topluluğu ve diğer ülkelerle yapılan ikili veya çok taraflı anlaşmalar çerçevesinde sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin mevcut yönetmeliklerle belirlenmiş tip onayı şart ve hükümleri ile "Avrupa Ekonomik Komisyonu (AEK) Teknik Dokümanları" veya diğer ülkelerin yönetmelikleri ile belirlenmiş işlemler arasında eşdeğerlik bulunduğunu kabul eder. 2) Ek IV Bölüm II7de yer alan uluslararası Teknik Dokümanların karşılığı olan ilgili yönetmeliklerin eşdeğer olduğu kabul edilecektir. Onay Kuruluşu, bu teknik dokümanlara göre verilmiş onayları ve varsa onay işaretlerini eşdeğer ilgili yönetmeliklerden belirlenmiş onay veya onay işaretlerinin yerine geçmek üzere kabul eder. Avrupa Ekonomik Komisyonu (AEK) Regülasyonları uluslararası yönetmelikler - Resmi Gazete de yayımlanır.
Üretim Uygunluğu Düzenlemeleri Madde 12- Üretim Uygunluğu Düzenlemelerine ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Onay Kuruluşu, tip onayı verdiği araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin onaylanmış tipe uygun olarak üretilmesini sağlamak amacıyla yeterli düzenlemelerin yapıldığını doğrulamak üzere gerektiğinde diğer onay kuruluşları ile işbirliği yapmak suretiyle Ek X'a uygun olarak gerekli önlemleri alır. 2) Onay Kuruluşu, verdiği tip onayıyla ilgili olarak gerektiğinde, diğer onay kuruluşları ile işbirliği yapara, Madde 12.1'de yer alan düzenlemelerin yeterliliğini sürdürdüğünü ve araçlar, sistemler, aksamlar veya ayrı teknik ünitelerin onaylanmış tipe uygun olarak üretiminin devam ettiğini doğrulamak üzere Ek X'da yer alan hususlar çerçevesinde gerekli önlemleri alır. Mamullerin onaylanmamış tipe uygunluğunun doğrulanması, Ek X.2'de ve özel şartlar içeren ilgili yönetmeliklerde belirtilen işlemlerle sınırlıdır.
Onaylanmış Tipe Uygun Olmama Madde 13- Onaylanmış tipe uygun olmama halinde yapılacak işlemlere ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Tip onay belgesindeki ve/veya tanıtım paketindeki özelliklerden sapmaların bulunduğu görüldüğünde ve bu sapmalara tip onayını veren onay kuruluşu tarafından madde 7.3 veya Madde 7.4'e uygun olarak izin verilmemesi halinde onaylanmış tipe uygun olmama durumu oluşur. Tip onayında, ilgili yönetmeliklerle tanınan toleranslara uyulması halinde bu araç onaylanmış tipten sapmış muamelesi görmez. 2) Tip oyalı veren onay kuruluşu, uygunluk belgesi taşıyan veya üzerinde onay işareti bulunan araçların, aksamların veya ayrı teknik ünitelerin onaylanmış olan tipe uygun olmadığını saptaması halinde bu araç, aksam veya ayrı teknik ünitelerin imalatının tekrar onaylanmış tipe uygun şekilde yapılmasını sağlamak için gerekli önlemleri alır. Bu Onay Kuruluşu gerektiğinde tip onayının geri çekilmesine kadar varabilecek önlemleri, diğer onay kuruluşuna bildirir. 3) Uygunluk belgesi taşıyan veya üzerinde onay işareti bulunan bu araçların, aksamların veya ayrı teknik ünitelerin onaylanmış tipe uygun olmadığının kanıtlanması halinde, tip onayını vermiş olan Onay Kuruluşu'ndan, imalat halinde olan araçların, aksamların veya ayrı teknik ünitelerin, onaylanmış tipe uygun olduğunun doğrulanması talep edilir. Bu doğrulama, talep tarihinden itibaren altı ayı geçmemek üzere en kısa sürede yerine getirilir. 4) Bir aracın uygun olmama durumunun sadece bir sistem, aksam veya ayrı teknik üniteden kaynaklandığı araç tip onayı veya tamamlanmamış aracın uygun olmama durumunun sadece bu aracın parçası olan bir sistem, aksam veya ayrı teknik üniteden veya tamamlanmamış araçtan kaynaklandığı çok aşamalı tip onayı halinde, araç Onay Kuruluşu, ilgili sistem, aksam, ayrı teknik ünite veya tamamlanmamış araç tip onayını veya onaylarını vermiş onay kuruluşlarından / AT üyesi ülkelerden imalat halindeki araçların tekrar onaylanmış tipe uygun olmasının sağlanması için gerekli önlemleri almasını talep eder. Bu önlemler, talep tarihinden itibaren altı ayı geçmemek üzere, gerektiğinde talepte bulunan Onay Kuruluşu/ AT üyesi ülke ile işbirliği yapılarak alınır. Uygunluk gereğinin yerine getirilmediğinin tespiti halinde, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tip onayını veya tamamlanmamış araç tip onayını vermiş olan onay kuruluşları madde 13.2'de belirtilen önlemleri alır. 5) Onay kuruluşu, herhangi bir onayının geri çekilmesini ve bu önlemleri gerekli kılan nedenleri bir ay içinde diğer onay kuruluşlarına bildirir. 6) Tip onayını vermiş olan Onay Kuruluşu'nun kendisine bildirilen uygun olmama iddiasına itiraz etmesi halinde, ilgili onay kuruluşları anlaşmazlığı gidermeye çalışır. Taraflar karşılıklı kabul edilebilir bir çözüm bulmak amacı ile Gümrük Birliği Oraklık Komitesi bünyesinde danışma temaslarında bulunurlar.
Kararın Bildirimi ve Telafi İmkanları Madde 14- Bu yönetmeliğin gereği olarak konulmuş hükümlere uygun şekilde alınmış bütün kararlarla, tip onayının reddi veya geri çekilmesi, veya tescilin reddi veya satışın yasaklanması kararlarında, bu kararların dayandırıldığı nedenler ayrıntılarıyla belirtilir. Alınan kararlar ilgili tarafa bildirilir ayrıca ilgiliye yürürlükteki mevzuat çerçevesinde mümkün olan telafi imkanları ve bu imkanlara başvurulup sonuç alınması için tanınan süreler belirtilir. Eklerin Uyarlanması Madde 15- Eklerin uyarlanmasına ait esaslar aşağıda verilmiştir; 1) AEK Antlaşması çerçevesinde hazırlanan "Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçalar ile ilgili teknik Mevzuatın Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 7. Maddesinde tanımlanan ve bundan sonra kısaca "Komite" olarak anılacak olan Teknik Komite, eklerin uyarlanmasını düzenler. 2) bu Yönetmeliğin eklerinin veya aksine bir şart bulunmadığı sürece ilgili yönetmeliklerin şartlarının uyarlanması için gerekli bütün değişiklikler Madde 15.3'te yer alan şartlara göre olur. Bu işlem aynı zamanda ayrı teknik ünitelerin tip onayları ile alakalı şartların ilgili yönetmelikler kapsamına alınmasında da geçerlidir. 3) Onay Kuruluşunun temsilcisi alınacak önlemlerle ilgili bir taslağı Komite'ye sunar.komite, konunun ivediliğine göre başkan tarafından belirlenecek süre içerisinde taslak hakkındaki görüşünü bildirir. Onay Kuruluşu, gerekli çalışmaları yaparak yasal düzenlemeleri hazırlar. 4) Onay kuruluşu, Yeni bir İlgili yönetmeliğin kabulünün gerekmesi halinde Tip onayı yönetmeliğinin ilgili eklerinde gerekli değişikliği yapar. 5) komite, Tip Onayı Yönetmeliği ve istisnaları ile ilgili ihtiyaç duyulan her türlü düzenlemeyi madde 15.3'de belirtilen esaslara göre yapar.
Onay kuruluşları ve Teknik Hizmetler Kuruluşlarının Bildirimi Madde 16- Onay kuruluşları ve teknik hizmetler kuruluşlarının bildirimine ait esaslar aşağıda verilmiştir. 1) Tip Onayı kuruluşlarının adları ve adresleri ile varsa uygulamadan sorumlu oldukları uzmanlık alanları diğer onay kuruluşlarına ve AT Komisyonu'na bildirilir. Onay Kuruluşu tarafından atanan teknik hizmetler kuruluşların adları ve adresleri ile bu kuruluşların her birinin yapmakla yükümlü olduğu deney işlemleri de diğer onay kuruluşlarına ve AT Komisyonu'na bildirilir. Bildirilen teknik hizmetler kuruluşları, deney laboratuarlarının işleyişi ile ilgili EN 45001 veya eşdeğer ulusal veya uluslararası standartlara uygun olmalıdır. Ancak, bir imalatçı, ilgili yönetmeliklerde özellikle belirtilmemesi halinde teknik hizmetler kuruluşu olarak atanamaz ve akredite edilemez. Ayrıca, Tip Onayı Yönetmeliği için Onay Kuruluşu tarafından atanmış bir teknik hizmetler kuruluşunun, Onay kuruluşunun uygun görmesi şartıyla dışarıda ekipman kullanması istisnai bir durum sayılmaz. 2) Bildirilen teknik hizmetler kuruluşlarının uyumlaştırılmış standartlara uygun olduğu varsayılacak olup, talep halinde bu durum doğrulanır. Diğer ülke teknik hizmetler kuruluşları sadece ikili veya çok taraflı antlaşmalar çerçevesinde atanmış bir teknik hizmetler kuruluşu olarak bildirilebilir. ÜÇÜNCÜ KISIM GEÇİCİ VE SON HÜKÜMLER Madde 17- a) AT'da uygulaması kabul edilene kadar M! sınıfı dışındaki araçlara AT Tip Onayı Belgesi verilemez, bunun yerine "Ulusal Tip Onayı Belgesi" verilir. b) AT başlığı taşımayacak olan "Ulusal Tip Onayı Belgesi" ile ilgili bilgileri diğer devletler onay kuruluşlarına bildirme zorunluluğu yoktur. c) Ulusal tip onayı belgelerinde Ek IV ve Ek XI'deki ilgili yönetmeliklerin hangilerinin geçerli olacağı, hangi uluslararası teknik dökümanların ve hangi AİTM maddelerinin aranacağı, "Komite" kararları esas alınarak tebliğlerle düzenlenir. d) AT Onay Belgesi olmayan ve ithal edilen bir aracın da Ulusal Tip Onay belgesi alma mecburiyeti vardır.
Madde 18- Bu yönetmelik kapsamında yer alan sınıflan dışındaki araçlar AİTM Yönetmeliği hükümlerine tabidir.
Geçici madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce alınmış tüm teknik belgeler, iki yıl içinde bu yönetmeliğe göre hazırlanan belgeler ile değiştirilecektir. Bu değiştirme işlemi esnasında Ek IV ve Ek XI'de belirtilen ilgili yönetmeliklerde herhangi bir ilave belge istenmeyecektir. Ek I'de 0,1.ve 2. Maddelerde, Ek III'de 3. Ve 3.7den sonraki maddelerden geçerli olanlar doldurulur.
Geçici madde 2- Bu yönetmeliğin Ek IV ve Ek XI'de yer alan ilgili yönetmelikleri yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren Madde 6'da yer alan tip onayı işlemlerinde dikkate alınır, aksi taktirde AİTM Yönetmeliği geçerlidir. Ancak müracaat sahibi isterse alınmış belgeleri ibraz ederek bunlara muadil AİTM hükümlerinden muaf tutulmasını talep edebilir.
Yürürlük Madde 19- Bu yönetmelik yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme Madde 20- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür. |
