KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU (İlk Şekli) Kanun No : 6085 Kabul Tarihi :11/05/1953 Neşir Tarihi :18/05/1953 BİRİNCİ BÖLÜM Umumi Hükümler Madde 1- Karayollarında trafik bu kanun hükümlerine tabidir. Ancak itfaiye, sıhhi imdat ve emsali gibi geçiş üstünlüğünü haiz nakil vasıtaları ve müteharrik makineler vazife halinde bu kanunda yazılı sürat, geçme ve durma tahditlerine tabi değildir.
Madde 2- (232 Sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Bu kanunda geçen: A) Karayolu: Trafik için umumun faydalanmasına açık olan arazi şeridi ve sahalarıdır; B) Trafik: Yayaların, hayvanların ve taşıtlarla müteharrik makinelerin karayolu üzerindeki hal ve hareketleridir. C) Taşıt: Karayolunda insan, hayvan ve eşya taşımaya yarayan araçlardır; bunlardan makine kuvvetiyle hareket edenlere (Motorlu taşıt), insan veya hayvan gücüyle hareket ettirilenlere de (Motorsuz taşıt) denir; D) Müteharrik makine : Paletli veya madeni tekerlekli traktör, yol makinesi ve tank gibi tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma işlerinde ve buna benzer hizmetlerde kullanılan ve karayolunda insan, hayvan ve eşya nakliyatı yapmayan teknik araçlardır; E) Lastik tekerlekli traktör: Karayolunda insan, hayvan ve eşya nakliyatı da yapabilen lastik tekerlekli traktörlerdir. F) Şoför: Motorlu taşıtları, müteharrik makineleri veya lastik tekerlekli traktörleri sevk ve idare eden kimsedir. G) Sürücü: Motorsuz taşıtları veya hayvanları sevk ve idare eden kimsedir. H) Durma: Trafik zaruretleri dışında, yolcu veya yük indirmek veya almak maksadıyla bir taşıtın geçici olarak durmasıdır. I) Park: Yukarıdaki fıkra dışında kalan durmalar park sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM Teşkilat, vazife ve salahiyet Madde 3- Bu kanun hükümlerine göre, karayolları üzerindeki trafiği tanzim ve murakabesi, Emniyet Umum Müdürlüğünce teşkil edilecek bölge ve vilayet trafik zabıtası tarafından yapılır. Ayrıca merkezde ve teşkilatında şube müdürlüğü bulunan vilayet emniyet müdürlüklerince (Trafik şubesi) ve diğer vilayet emniyet müdürlüklerinde (Trafik bürosu) kurulur. Trafik zabıtası; umumi zabıtanın bilcümle salahiyetlerini haiz ve vazifeleriyle de mükelleftir. Madde 4- Bu kanunla kendisine tahmil edilen vazifeleri yapmak üzere, Karayolları Umum Müdürlüğünce (Trafik Fen Heyeti) kurulur. Madde 5- Karayolları Umum Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti teşkilatındaki mühendis ve teknisyenler bu kanun hükümlerine aykırı gördükleri hususları bir zabıtla tespit ederek en yakın ilgili zabıtaya tevdi ederler. Madde 6- (232 sayılı kanunla değiştirilen şekli) - İçişleri Bakanlığınca, Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Milli Eğitim, Bayındırlık, Ticaret, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Ulaştırma, İmar ve İskan Bakanlıklarının, Teknik Üniversite Yollar ve Münakale Kürsüsü ve Motorlar Enstitüsünün ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun birer temsilcisinden ve trafik eğitimi ile ilgili derneklerin seçecekleri bir temsilciden bir (Merkez Trafik Komisyonu) kurulur. Merkez Trafik Komisyonu, bu kanunun tatbik ve tadiline ait her türlü meseleleri tetkik ederek gereken tavsiyelerde bulunur. Madde 7- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Vilayetlerde valinin veya tevkil edeceği zatın Başkanlığında Belediye, milli eğitim, bayındırlık, imar ve iskan, askeri motorlu birlikler bulunan yerlerde milli savunma teşkilatından, Vilayet Teknik Ziraat Müdürlüklerinden, Teknik Üniversite bulunan vilayetlerde Teknik Üniversitelerden birer ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun tensip edeceği en çok iki ve trafik eğitimi ile ilgili derneklerden bir temsilciden (Vilayet Trafik Komisyonu) kurulur. Vilayet Trafik Komisyonu bu kanun hükümlerinin tatbikinde mahalli icap ve ihtiyaçlara göre trafik emniyetini sağlayacak kararlar alır. Madde 8- (232 Sayılı kanunla değiştirilen şekli) Kayıt ve tescile tabi taşıt ve lastik tekerlekli traktörlerin fenni muayenelerini, şoför ve sürücülerin ehliyetname imtihanlarını yapmak üzere her vilayette Trafik Şube Müdürü veya Trafik Bürosu Amiri veya tevkil edeceği kimsenin başkanlığında, Karayolları Genel Müdürlüğünün bir temsilcisinden ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun tensip edeceği bir temsilciden (Muayene ve İmtihan Komisyonu) kurulur. Vilayet Trafik Komisyonu kararı ile Muayene ve İmtihan Komisyonu sayısı lüzumu kadar artırılabilir. Lüzum görüldüğü takdirde, Vilayet Trafik Komisyonunca, kararlaştırılarak ilan edilecek tarihlerde, motorlu taşıtların ve lastik tekerlekli traktörlerin fenni muayeneleri ile şoförlerin ehliyetname imtihanları kazalarda ve askeri birlikler imtihan merkezlerinde, motorsuz taşıtların fenni muayeneleri ile sürücülerin ehliyetname imtihanları kaza veya nahiyelerde de yapılabilir. Komisyonlara dahil azalardan memur olmayanlara Vilayet Trafik Komisyonlarınca takdir ve İçişleri Bakanlığınca tasdik edilecek bir huzur hakkı verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Mali hükümler Madde 9- 197 Sayılı Motorlu Kara Taşıtları Vergisi Kanunun 18 nci maddesi ile kaldırılmıştır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yol emniyeti ve trafik tesisleri I Yol emniyeti Madde 10- Karayollarına trafiği güçleştirecek, tehlikeye düşürecek veya trafiğe mani olacak şekilde bir şey koymak, dikmek, atmak, bırakmak, dökmek veya benzeri hareketlerde bulunmak yasaktır. Tespit olunan bu gibi engeller zabıta tarafından derhal bertaraf olunur. Madde 11- Karayollarının veya bu yollara ait sanat yapılarıyla emniyet tesisleri gibi eserlerin bozulması, tahrip edilmesi yasaktır. Madde 12- Belediye hudutları dışındaki karayollarının sınırlarından itibaren yolun her iki tarafında on beşer metrelik mesafe içinde Karayolları Umum Müdürlüğünden ruhsat alınmadıkça benzin istasyonu, fabrika, tamir atölyesi, lokanta, kahvehane, otel, mesken, su arkları ve benzerleri tesisler inşası ve kesif ağaçlıklar ihdası yasaktır. Ruhsatsız yapılmış olan bu gibi tesisler zabıtaca tespit olunarak derhal kapatılır.
II Trafik tesisleri Madde 13- Trafik için gerekli olan işaret levhalarıyla cihazları, karayolunun inşası ve bakımı ile vazifeli idarelerce ve belediye hudutları dahilinde geçen Devlet yolları ile bu yollara iltisak eden diğer yollarda Karayolları Umum Müdürlüğünce temin, tesis ve idame olunur. Alakalı idarecilerce tesis olunan trafik işaret levhalarıyla cihazlarının usulüne uygun olup olmadıkları ve ihtiyaca kafi bulunup bulunmadıkları Karayolları Umum Müdürlüğünce kontrol edilir. Madde 14- Karayollarındaki trafik işaret levhalarıyla cihazlarının bozulması, tahrip edilmesi veya yerlerinin değiştirilmesi yasaktır. Madde 15- İlan, levha veya afiş gibi vasıtalarla trafik işaret levha ve cihazlarının görülmelerini veya ifade ettikleri mananın anlaşılmasının güçleştirecek veya bu hususlarda şüphe ve tereddüde yer verecek şekilde müdahalede bulunulması yasaktır. Zabıta tarafından, tespit olunan bu gibi müdahaleler derhal bertaraf edilir. Madde 16- Belediye hudutları içindeki karayolları kenarında akaryakıt depoları, umumi garaj, nakil vasıtası veya müteharrik makine tamir ve sökme yerleri, şoför ve sürücü okul veya kursları ve benzeri gibi tesislerin yapılmasına ve açılmasına belediye, mahalli Vilayet Trafik Komisyonunun muvafakati alınmadıkça ruhsat verilemez. Bu gibi yerlerin ruhsatsız açılması yasaktır. Müsaadesiz açılmış olan bu gibi yerler zabıtaca tespit olunarak derhal kapatılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM Kayıt, tescil ve muayene Madde 17- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Bir taşıta veya lastik tekerlekli traktöre sahip olan kimse, bunları ikametgah veya iş yerinin bulunduğu vilayet trafik şube veya bürosuna kayıt ve tescil ettirmeden trafiğe çıkaramaz. Ancak: A) Binek ve yük hayvanları, B) El arabaları, C) Ufak çocuklara mahsus arabalar ile malullere mahsus motorsuz taşıtlar, D) Tarım işlerinde kullanılıp karayollarında normal ticari nakliyat yapmayan motorsuz taşıtlar, E) Milli Savunma Bakanlığının kayıt ve tescilinde olup bu bakanlık hizmetinde bulunan araçlar, F) Turistlerin taşıtlarıyla milletlerarası çok taraflı veya karşılıklı anlaşmalar şümulüne giren yabancı plakalı taşıtlar, G) Müteharrik makineler ve tramvaylar, bu hükmün dışında kalır. (E) ve (G) bentlerinde gösterilen resmi taşıtlar, müteharrik makineler ve tramvayların kayıt ve tescilleri bağlı oldukları idarelerce yapılır. Diğerlerinin kayıtları ise kendi sahipleri tarafından yapılır. Madde 18- Kayıt ve tescil muamelelerinin tamamlanmasına kadar bir nakil vasıtasının, bulunduğu vilayetin trafik şube veya bürosundan muvakkat ruhsatname ve plaka alınmadıkça, trafiğe çıkarılması yasaktır.Mali mesuliyet sigortasına tabi nakil vasıtalarına muvakkat ruhsatname ve plaka verilmesi, sigorta akdinin yaptırılmış olmasına bağlıdır. Madde 19- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Fenni muayene sonunda trafiğe çıkarılmaya salih olduğu anlaşılan ve mali mesuliyet sigorta akdi yaptırılmış olan taşıt veya lastik tekerlekli traktörlerin kayıt ve tescili yapılarak bunlar için; A) Hangi şartlar altında trafiğe çıkarılabileceğini ve trafiğe çıkarıldığı tarihten sonraki bütün teknik ve hukuki değişiklikleri gösterir (Trafik ruhsatnamesi) B) Hususi binek araçları ile lastik tekerlekli traktörler hariç, her taşıt için bunu kullanan şoförleri ve bunların taşıtı kullanma zamanlarını gösterir (Çalışma karnesi), C) 3634 sayılı Kanuna göre tanzim edilecek (Sefer görev emri pusulası), D) Kayıt ve tescil olundukları vilayet ile sıra numaralarını gösterir (Plakalar), Verilir. Şoför ve sürücüler; trafik ruhsatnamesi, çalışma karnesi, sefer görev emri pusulası ve plakaları daima kullanılabilir şekilde ve taşıt veya lastik tekerlekli traktör üzerinde bulundurmaya ve yetkili kimselerin her isteyişinde göstermeye mecburdurlar. Tescili müteakip sicil kaydının bir sureti trafik şube veya bürosu tarafından 30 gün içinde mahalli askerlik şubesine gönderilir. Sefer görev emri pusulası, taşıt veya lastik tekerlekli traktörün kayıt ve tescil edildiği trafik şube veya bürosuna gönderilir. Trafik şube veya bürosu, sefer görev emri pusulasını taşıt veya lastik tekerlekli traktör sahibine tebliğ ile bu hususu trafik ruhsatnamesine işler. Madde 20- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Trafik ruhsatnameleri ve plakalar yurdun her yerinde, çalışma karneleri bir yıl müddetle yurdun her yerinde, geçici ruhsatname ve plakalar 30 gün müddetle ve ruhsatnamede yazılı güzergah üzerinde muteberdir. Yurtta imal edilen taşıtların tecrübeleri için verilecek ruhsatname ve plakalara ait şartlar tüzükte belirtilir. Müddeti dolmuş ve yenileme işlemleri tamamlanmamış belgeleri taşıyan taşıt veya lastik tekerlekli traktörlerin trafiğe çıkarılması yasaktır. Madde 21- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Trafik ruhsatnamesi ile çalışma karnesinde yazılı bilgilerden her hangi birinin değiştirilmesi halinde taşıt veya lastik tekerlekli traktörün sahibi, 20 gün içinde durumu ilgili trafik şube veya bürosuna bildirmeye mecburdur. Madde 22- Nakil vasıtaları, muayyen fasılalarla fenni muayeneye tabi tutulurlar. Bu muayeneler her hangi bir vilayet muayene ve imtihan komisyonuna yaptırılabilir. Trafiğe salih olduğundan şüphe edilen nakil vasıtaları her zaman muayene edilebilirler. Müddetleri içinde muayeneye getirilmeyen nakil vasıtalarının muayenesi yapılıncaya ve muayenesinde trafiğe salih olmadığı anlaşılanların, tespit olunan arızaları giderilinceye kadar trafiğe çıkarılmaları yasaktır.Bu yasağa aykırı hareket halinde nakil vasıtaları zabıtaca trafikten men olunur. ALTINCI BÖLÜM Şoför ve sürücü ehliyetnameleri Madde 23- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Kayıt ve tescili mecburi olan taşıt ve lastik tekerlekli traktörlerin şoför ve sürücülerinin haiz olacakları ehliyetnameler aşağıda gösterilmiştir. A) Amatör ehliyetnamesi: Motorsuz taşıtlarla motosiklet ve otomobil, kamyonet gibi hafif motorlu taşıtları, sürücü veya şoför istihdam etmeyip bilfiil kendi kullanan hususi taşıt sahipleri ile bu taşıtları bir kazanç gayesi gütmeden kullanan diğer şahıslara ve umumi muvazeneye dahil dairelerle mülhak bütçeli dairelere, özel idareler ve belediyelere ve 3659 sayılı kanuna tabi teşekkül ve müesseselere ait motorsuz taşıtlarla motosiklet ve otomobil, kamyonet gibi hafif motorlu taşıtları bu iş için ayrıca ücret istemeksizin bilfiil kullanan vazifelilere verilen ehliyet belgesidir. Askeri ehliyetnameyi haiz askeri şoförlerden muayene ve imtihan komisyonlarınca yapılacak imtihanı müteakip kazananların askeri şoför ehliyetnameleri yukarıdaki (A) ve (B) fıkralarında yazılı şartlar aranmaksızın vize edilir. Vize edilen bu ehliyetnameler trafik ehliyetnamesi vasfını haiz olup şahsın askerliği müddetince münhasıran askeri taşıtlar için muteber sayılır. Bu vizeler harca tabi değildir. 18 yaşını doldurmamış olanların ehliyetnameleri verilirken parmak izleri de alınır. B) Profesyonel ehliyetnamesi: Motorsuz taşıt veya motosiklet ve otomobil, kamyonet gibi hafif motorlu taşıtları meslek ve sanat olarak bir ücret karşılığı sevk ve idare eden kimselere verilen ehliyet belgesidir. Bu cins ehliyetnameye sahip olan kimseler, aynı cins amatör ehliyetname sahiplerinin kullanılabilecekleri taşıtları da kullanabilirler. C) Ağır vasıta ehliyetnamesi: Kamyon ve otobüs gibi ağır motorlu taşıtları kullanan kimselere verilen ehliyet belgesidir. Bu cins bir ehliyetnameye sahip olan kimseler otomobil ve kamyonet gibi hafif motorlu taşıtları da kullanabilirler. D) Traktör ehliyetnamesi: 2 nci maddenin (E) bendinde yazılı lastik tekerlekli traktörleri kullanacaklara verilecek ehliyet belgesidir. E) Milletlerarası ehliyetname: Milletlerarası çok taraflı veya karşılıklı anlaşmalardaki usullere göre verilecek ehliyet belgesidir. F) Şoför adayı belgesi: Motosiklet hariç, motorlu bir taşıtı karayollarında da sevk ve idare etmek isteyen kimseye, trafik şube veya bürosunca tasvip edilecek ehliyetnameleri bir şoförün sorumluluğu altında gösterilecek yol ve saatlerde ve belirli bir süre içinde muteber olmak üzere verilecek belgedir. Madde 24- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Bu kanunun 23 üncü maddesinde gösterilen şoför ve sürücü ehliyetnameleri ve şoför adayı belgeleri alınmadıkça kayıt ve tescile tabi taşıtları veya lastik tekerlekli traktörleri karayollarında kullanmak veya ehliyetnamesi veya şoför adayı belgesi olmayan şahıslara kullandırmak yasaktır. 17 nci maddenin (E) ve (G) bentlerinde yazılı taşıtlarla müteharrik makineleri ve tramvayları kullananların ehliyetnameleri hizmetin taalluk ettiği idarelerce verilir. Ancak karayollarında eğitim, tatbikat, manevra, merasim ve konvoy halindeki seyir dışında askeri hizmetlerin gerektirdiği münferit vazifeleri görecek şoför ve sürücüler trafik şube veya bürolarından ehliyetname almadıkça karayollarında taşıt kullanamazlar. Madde 25- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Verildikleri tarihten itibaren amatör ve traktör ehliyetnameleri 5 yıl, profesyonel ve ağır vasıta ehliyetnameleri 3 yıl müddetle yurdun her yerinde muteberdir. Müddet sonunda ehliyetname sahibinin teknik ve sağlık durumunda bir değişiklik olmadığı takdirde, aynı müddetle muteber olmak üzere, ehliyetname sadece vize edilir. Aksi halde vilayet trafik komisyonu kararı ile ehliyetname sahibi, yeniden muayeneye tabi tutulur. Müddeti dolmuş ehliyetnamelerle taşıt veya lastik tekerlekli traktör kullanmak veya kullandırmak yasaktır. Yabancı bir memleketten şoför ehliyetnamesi almış Türk tabiiyetindeki şahısların memlekete dönüşlerinde bu ehliyetnameleri ait olduğu sınıf ehliyetnamesi veya şoför adayı belgesi almak için: A) Bisiklet kullananların 11, amatör, traktör ehliyetnamesi alacakların 18, profesyonel ehliyetname alacakların 19 yaşını doldurmuş, ağır vasıta ehliyetnamesi alacakların 23 yaşını doldurmuş ve en az iki yıllık profesyonel veya en az iki yıllık amatör ve bir yıllık profesyonel ehliyetname sahibi olmaları, B) Sürücü ve traktör ehliyetnamesi alacakların okur yazar, şoför ehliyetnamesi alacakların ilkokul mezunu olmaları, C) Evvelce verilmiş bir ehliyetnamenin daimi olarak geri alınmamış olması, eğer geçici olarak geri alınmış ise müddetinin dolmuş bulunması, D) Yapılacak nazari ve amel imtihanların başarılması, E) Uyuşturucu maddeleri kullanmadığının veya alkollü içkileri kullanmayı itiyat derecesine vardırmamış olduğunun tespit edilmesi, F) Sağlık ve teknik muayenesinde şoför veya sürücülüğe mani bir hali bulunmadığının anlaşılması. G) Ehliyetname alacakların Türk Ceza Kanununun 448-450 nci maddelerinde yazılı suçlardan mahkum edilmemiş olmaları ve 403, 404, 414-418, 429-436, 491-493, 495-503, 508-510 uncu maddelerinde yazılı suçlardan bir veya birkaçı ile mükerrer olarak mahkum edilmemiş olmaları, Şarttır.
Madde 27- Şoför ve sürücüler nakil vasıtalarının sürülmesi sırasında ehliyetnamelerini yanlarında bulundurmaya ve bu kanunla salahiyetli kılınmış kimselerin her isteğinde göstermeye mecburdurlar. Madde 28- Şoför ve sürücüler, sağlık veya teknik durumlarında bir değişiklik vukua gelmiş olduğu şüphesi üzerine, trafik zabıtasının teklifi ve Vilayet Trafik Komisyonunun kararı ile, 25 inci maddede yazılı müddetlerden önce de sıhhi veya teknik muayeneye ve icabederse ilk ehliyetnamenin verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde tekrar imtihana tabi tutulabilirler.
YEDİNCİ BÖLÜM Trafik esasları I Genel kaideler Madde 29- Trafik sağdan cereyan eder. Aksine bir karar ve işaret bulunmadıkça, şoför ve sürücüler nakil vasıta veya müteharrik makinelerini gitmekte oldukları istikamete göre yolun sağ yarısını takiben sevk etmeye mecburdurlar. Hayvan sürücüleri sürülerini veya hayvanlarını yolun sol yarısını serbest bırakacak şekilde sağdan sevk etmekle mükelleftirler. Madde 30- Karayolundan faydalanan herkes trafik işaret, levha ve cihazlarıyla bildirilen veya gösterilen hususlara ve trafiği tanzim ve murakabe ile vazifeli zabıta memurlarının tembih ve ihtarlarına uymaya mecburdurlar. Madde 31- Uyuşturucu ve keyif verici maddelerle alkollü içki kullanmış olanlar nakil vasıtası veya müteharrik makine kullanamazlar. Bu gibiler zabıtaca nakil vasıtası kullanmaktan men olunurlar.
Madde 32- Profesyonel veya hususi (ağır vasıta) ehliyetnamesi sahiplerinin nizamnamede tespit olunacak çalışma süresi dışında nakil vasıtası veya müteharrik makine kullanmaları veya kullanmaya teşvik veya icbar edilmeleri yasaktır.
II Nakil vasıtalarına ait kaideler Madde 33- Şoför ve sürücüler, trafik işaret levhalarında gösterilen sürat hadlerine riayet etmeye mecbur oldukları gibi lüzumu halinde süratlerini yolun ve trafik durumunun icap ve şartlarına da uydurmakla mükelleftirler. Her nakli vasıta veya müteharrik makinenin, önünde, gidişine açık olan en kısa mesafede durdurabileceği bir süratle sürülmesi mecburidir. Madde 34- Şoför ve sürücülerin, diğer bir nakil vasıtasını veya müteharrik makineyi, kendi süratleriyle yol ve trafik durumunu göz önünde tutarak makul bir mesafeden daha yakın olarak takip etmeleri yahut vasıta veya makinelerini trafiği tehlikeye düşürecek şekilde kullanmaları yasaktır. Kol veya grup halinde seyreden nakil vasıtaları, müteharrik makineler, insan toplulukları veya hayvan sürüleri arasında, gelip geçecek diğer vasıta ve makinelerin emniyetle girebilecekleri açıklıklar bırakılması mecburidir. Madde 35- Aksine bir işaret veya karar bulunmadıkça nakil vasıtalarıyla müteharrik makinelerdeki ses cihazlarının bu kanunda gösterilen haller dışında icapsız olarak veya umumun huzur ve istirahatını bozacak şekilde kullanılması yasaktır. Madde 36- Kavşaklarda ve dönemeçlerde, sapış işareti verildikten sonra: A) Sağa sapma için ilerleme ve sapma, mümkün olduğu kadar yoğun sağ kenarına yakından var dar kavisle; B) Sola sapma için ilerleme, sapış noktasına kadar yolun gidişe ayrılmış olan son kenarına en yakın kısmında ve kavşağa girdikten sonra girilen yolun orta çizgisi solda bırakılmak suretiyle geniş kavisle; yapılır. Sola sapacak olan bir nakil vasıtasının veya müteharrik makinenin şoför veya sürücüsü, aksi istikametten gelecek kavşağa girmiş veya emniyetle durdurulması mümkün olmayacak kadar yaklaşmış bulunan diğer nakil vasıtalarının veya müteharrik makinelerin geçmesini beklemeye mecburdur. Madde 37- Aynı cihete gitmekte olan bir nakil vasıtasını veya müteharrik makineye geçmek için, geçecek vasıta veya makinenin şoför veya sürücüsü: A) Emniyetli bir geçiş için yolun serbest ve görüş sahasının elverişli olmasını gözetmeye; B) Emniyetli bir mesafeden sola yanaşarak yetişip geçtiği vasıta veya makineden emniyetli bir mesafe uzaklaşmadan yolun sağına geçmemeye; C) Yolun ortasından giden tramvaylarla sola sapmak üzere olan veya vazife icabı yolun solunda durmuş bulunan geçiş üstünlüğünü haiz vasıta veya makineler dışında hiç bir nakil vasıtasının veya müteharrik makinenin sağından geçmemeye; D) Geçeceği vasıta veya makinenin şoför veya sürücüsünü ses veya ışık cihazlarıyla haberdar etmeye; Mecburdur. Madde 38- Aşağıdaki hallerde öndeki bir nakil vasıtasını veya müteharrik makineyi geçmek yasaktır: A) Geçme yasağı olduğunu gösterir bir işaret levhası varsa; B) Öndeki bir nakil vasıtası veya müteharrik makine başka bir vasıta veya makineyi geçmekte ise; C) Kavşaklarda, dönemeçlerde, hemzemin geçitlerde, tepe üstlerine yaklaşırken, köprü, tünel, menfez veya yaya geçidi gibi yerlerde; D) Emniyet adası (refüjü) olmayan duraklarda durmakta olan bir tramvayın sağından. Madde 39- Şoför veya sürücüler: A) Duyulur veya görülür bir geçiş işareti alınca yolun sağına yanaşmaya, sol yanını geçişe serbest bırakmaya ve tamamiyle geçilinceye kadar süratini arttırmamaya; B) Geçiş üstünlüğünü haiz bir nakil vasıtasının veya müteharrik makinenin duyulur veya görülür bir geliş işaretini alınca yolun sağına yanaşıp durmaya ve bu vasıta veya makineler tamamen geçinceye kadar beklemeye; C) Park ettikleri veya durdukları yerden yola çıkmadan evvel çıkış işareti vermeye ve yola çıkmaları için makul emniyet şartları bulunmadığı müddetçe hareket etmemeye; mecburdurlar. 38 inci maddede yazılı haller bulunmadıkça geçecek vasıta veya makinelere yol vermemek veya geçilmekte olduğu sırada başka bir vasıta veya makineyi geçmeye veya sola sapmaya kalkışmak yasaktır. Madde 40- Aksini gösteren bir işaret işareti, levhası veya cihazı bulunmayan kavşaklara yaklaşan şoför veya sürücüler: A) Kendisinden evvel kavşağa girmiş olan veya durdurulması mümkün olmayacak kadar yaklaşmış bulunan vasıta ve makinelere; B) Her ikisi de aynı durumda olarak kavşağa girmişlerse soldaki sağdakine; C) Müteharrik makinelerle motorsuz nakil vasıtaları ve hayvan sürücüleri motorlu nakil vasıtalarına; D) Bütün vasıta ve makineler geçiş üstünlüğünü haiz vasıta ve makinelere; İlk geçiş hakkını vermeye mecburdurlar.
Madde 41- ( 232 sayılı kanunla değiştirilen şekli) Şoför ve sürücüler, aksine işaret bulunmadıkça taşıtlarını, müteharrik makinelerini veya lastik tekerlekli traktörlerini, gidiş istikametlerine göre yolun en sağ kenarında durdurmaya ve yolcularının iniş ve binişlerini sağ taraftan yaptırmaya mecburdurlar. Taşıtların, müteharrik makinelerin veya lastik tekerlekli traktörlerin aşağıda gösterilen yerlerde ve gerekli tedbirleri almaksızın şehirlerarası karayolları üzerinde durdurulmaları veya bırakılmaları (park edilmeleri) yasaktır: A) Yayalara mahsus yerlerde; B) Hususi veya umumi bir geçit önünde; C) Trafiğe mani teşkil edecek şekilde garaj, servis istasyonu veya otoparklar gibi yerler önünde; D) Demiryolu ve tramvay rayları üzerinde; E) Gidiş istikametlerine göre yolun sol tarafında; F) Aksi istikametten gelen taşıtların, müteharrik makinelerin veya lastik tekerlekli traktörlerin, yan yana duruşları halinde diğer birinin geçmesi mümkün olmayan yerlerde; G) Kavşak ve dönemeçler yakınında veya içinde; H) Yakın ilerisi görülmeyen yerlerde; I) Alt, üst ve hemzemin geçitler üzerinde, tüneller içinde veya bu gibi yerlerin önlerinde; J) Yolda tehlike olduğunu gösteren işaretlere 25 metrelik mesafe içinde, K) Geçiş üstünlüğünü haiz taşıtların, müteharrik makinelerin veya lastik tekerlekli traktörlerin park yaptıkları yerlere 25 metrelik mesafe içinde; L) Diğer taşıtların, müteharrik makinelerin veya lastik tekerlekli traktörlerin, amme hizmeti gören taşıtların durak yerlerinde; M) Trafik işaret, levha ve cihazlarının durmaya veya park yapmayı menettiği yerlerde; N) Durmuş veya park yapmış olan bir taşıtın, müteharrik makinenin veya lastik tekerlekli traktörün sol yayında. Zabıta, bu yasaklara aykırı olarak durmuş veya park yapmış olan taşıtları müteharrik makineleri veya lastik tekerlekli traktörleri o yerden kaldırmaya yetkilidir. Madde 42- Günün kararmasından itibaren veya görüş imkanlarını azaltan hava şartları altında seyreden nakil vasıtası veya müteharrik makinelerdeki ön lamba ve farlarla arka lambaların ve plaka lambasının devamlı olarak yakılmaları mecburidir. Meskun mahallerde veya karşılaşma halinde geçiş, uzağı gösteren huzmelerin öne eğitilmesiyle veya kısa hüzmeli farların yakılmasıyla yapılır. Farları yakıp söndürmek suretiyle veya yalnız park lambalarıyla geçiş yasaktır. Madde 43- Nakil vasıtalarına istiap haddinden fazla yük veya yolcu almak, gabari dışında eşya yüklemek ve açık yük üzerine veya nakil vasıtası dışına yolcu bindirmek veya nizamnamede tespit olunarak şekil ve şartlar dışında tehlikeli maddeler yüklemek yasaktır. Trafik ruhsatnamesinde gösterilen istiap haddinden fazla olduğu veznen sabit olan veya gabari dışında olduğu veya tespit edilen şartlara aykırı bulunduğu görülen yüklerle fazla olan yolcular en yakın meskun mahalde indirilir. Madde 44- Bisiklet kullananların diğer nakil vasıtalarının seyrini aksatacak, tehlikeye düşürecek şekilde veya başka nakil vasıtalarına asılarak veya yanyana ikiden fazla olarak gitmeleri veya bisikletin yapılışındaki hususiyete göre taşıması icabeden miktardan fazla kimseleri bindirmeleri yasaktır.
III Yayalar, hayvanlar ve yarışlar hakkındaki kaideler
Madde 45- Yayalar mevcut yaya kaldırımları, banketler, emniyet adaları (refüjler) ve geçitler dışında yol üzerinde yürüyemezler.
Bu yerler dışında yolu aniden ve ihtiyatla geçmeye, ilk geçiş hakkını nakil vasıtalariyle müteharrik makinelere vermeye mecburdurlar. Yayaların, trafiği güçleştirecek şekilde yol üzerinde durmaları, grup halinde yürümeleri veya başkalarının geçişini zorlaştıracak surette eşya taşımaları yasaktır. Madde 46- Hayvanları ve hayvan sürülerini, bunları sevk ve idareden aciz kimselere tevdi etmek veya başı boş bırakmak, hayvanları meskun yerlerdeki karayollarında süratli sürmek yasaktır. Madde 47- Vilayet Trafik Komisyonundan izin alınmadıkça karayolları üzerinde her çeşit yarış ve koşu yapılması veya yaptırılması yasaktır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM Kazalar Madde 48- Ölüm veya müteessir fiil ile neticelenen, yahut eşya, vasıta veya hayvanlara zarar veren herhangi bir trafik kazasına karışmış olan nakil vasıtası veya müteharrik makinenin şoför veya sürücüleri, vasıtalarını veya makinelerini derhal durdurmaya mecburdurlar. Madde 49- Şoför ve sürücüler, yukarıdaki maddede yazılı kazaların vukuunda gerekli ihtimam ve yardımı göstermek, tedbirleri almak ve vakayı en yakın zabıtaya, mümkün olan en kısa zamanda, bildirmekle mükelleftirler.
DOKUZUNCU BÖLÜM Hukuki mesuliyet ve sigorta I Hukuki mesuliyet Madde 50- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Motorlu taşıt müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörlerin kullanılmasından doğacak maddi ve ölüm dahil bedeni zararlardan araç sahipleri hukuken mesuldür. Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibi, zararın mücbir sebepten veya kazazedenin veya üçüncü şahsın ağır kusurundan ileri geldiğini veyahut kendisinin veya efal ve harekatından mesul olduğu kimselerin kusurunun bulunmadığını ispat ederse mesuliyetten kurtulur. Kazazedeye veya üçüncü şahsa isnat olunabilen kusur hafifse, hakim motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine raci tazminat miktarını ahval ve şeraiti nazarı itibara alarak tespit eder. Hukuki mesuliyeti kaldıran veya daraltan her türlü anlaşma hükümsüzdür. Bu kanun hükümleri gereğince yapılması mecburi olan asgari sigorta hadlerini aşan zararlar, motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibinin araç kullanan şahıslara karşı mesuliyeti ile bunların motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine karşı mesuliyetleri, nakledilen eşyanın uğrayacağı zararlar, her nevi manevi zararlar ile motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörün duçar olacağı zararlar gibi hukuki mesuliyete taalluk eden hususlarda umumi hükümler tatbik olunur. Tazminat davası zarar görenin zarara ve failine ıttılaı tarihinden iki senelik ve her halde zararı doğuran fiilin vukuundan itibaren 10 senelik müruruzamana tabidir.
II Mali mesuliyet sigortası Madde 51- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) - Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahipleri bunların, varsa römorklarının kullanılmasından üçüncü şahıslar aleyhine doğacak zararları temin etmek üzere, mali mesuliyet sigortası akdine mecburdurlar. İşbu sigorta mukavelesine ait ücretin peşinen ve nakden ödendiğini mübeyyiz makbuzun trafik şube veya bürolarına tevdii mecburidir. Taşıtın, müteharrik makinenin veya lastik tekerlekli traktörün devri ili sigorta mukavelesinden doğan hak ve vecibeler yeni sahibine intikal eder. Aracın yeni sahibi aracı devraldığı, sigortacı ise devre muttali olduğu tarihten itibaren 20 gün içinde ilgili trafik şube veya boralarına haber vermek suretiyle sigorta mukavelesini feshedebilir. 17 nci maddenin (F) bendinde gösterilen taşıtların memleketin her tarafında muteber olması milletlerarası anlaşmalarla kabul edilmiş sigortaları yoksa bunlar için mali mesuliyet sigortası Türkiye Cumhuriyeti hudutlarından girişleri sırasında yapılır. Madde 52- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Motorlu taşıtlar, müteharrik makineler veya lastik tekerlekli traktörlerin mali mesuliyet sigortalarında, aracın cinsine, şahız ve kaza başına maddi ve ölüm dahil bedeni zararlara göre temini mecburi olan asgari sigorta meblağlarını tespite ve gerektiği takdirde tadile Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Madde 53- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Sigorta mukavelesinden veya sigortaya ait kanuni hükümlerden doğan ve tazminat miktarının azaltılması veya kaldırılması neticesini veren istisnai haller, zarar görenlerin haklarına tesir etmez. Şu kadar ki, sigortacı, sigortaya ait kanuni hükümlerce ödediği miktarlar için, azaltma veya kaldırmaya izinli olduğu nispette sigorta ettiren aleyhine rücu edebilir.
Madde 54- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Sigortanın feshi veya yenilenmemesi halinde sigortacı keyfiyeti taşıt veya lastik tekerlekli traktörün kayıtlı bulunduğu trafik şube veya bürosuna 8 gün içinde yazılı olarak bildirmekle mükelleftir. Bu fesholunma ve yenilenmeme keyfiyeti, o sigorta yerine bir diğeri akdedilmemiş ise, zarar görenlere karşı ancak ihbarın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün sonra hüküm ifade eder. Trafik şube ve büroları keyfiyete muttali olunca, motorlu taşıt veya lastik tekerlekli traktörü, trafik ruhsatnamesi ile plakalarını alarak trafikten men ederler. Motorlu taşıt veya lastik tekerlekli traktör sahibi,trafik ruhsatnamesi ile plakalarını kendiliğinden geri verdiği takdirde sigorta hükmünden düşer. Keyfiyet trafik şube veya bürolarınca bildirilir.
Madde 55- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli )- Sigorta şirketleri bilirkişi raporunun teşkilatlarına tevdiini müteakip hak sahiplerine ödemekle mükellef bulundukları ve mecburi haller dahilinde kalan zararları bir hafta zarfında öderler. Zarar gören kimse mali mesuliyet sigortası ile temin edilen hadler dahilinde doğrudan doğruya sigortacı aleyhine de dava açabilir. Zarar gören kimse birden fazla olup motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibi tarafından ödenecek tazminat tutarı sigorta ile temin edilmiş miktarı aştığı taktirde, zarar gören kimselerin sigortacıya karşı hakları, temin edilen meblağla mütenasibin azalır. Şu kadar ki, sigortacı, diğer tazminat taleplerinin bulunduğu bilinmeksizin zarar gören kimselerin bir veya birkaçına hüsnüniyetle ödediği miktarlar nispetinde değerlerine karşı olan mesuliyetten kurtulur. Azami surat elde edilmesi matlup olan veya saatte 50 kilometreden (50 kilometre hariç), yukarı bir surat aranan motorlu taşıt yarışları organizatörleri, yarışa iştirak eden taşıtlarla yarış hizmetinde kullanılan sair vasıtalar tarafından ika edilecek zararlardan yarış güzergahı umumi trafiğe kapanmış olsa bile mesuldürler. Bu kanuna göre motorlu taşıt sahiplerine raci hukuki mesuliyetler bu organizatörlere tereddüt eder. Zarar görenlerin sigortacı aleyhine dava hakları kaza gününden itibaren iki yıllık müruruzamana tabidir. Salahiyetli mahkeme sigortacının merkezinin veya sigorta mukavelesinin akdedildiği acentanın bulunduğu veya kazanın vukua geldiği yer mahkemesidir. Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibinin kendi aracının içindeyken vaki kazalardan doğan bedenen veya manen uğrayacağı zararlar, motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörün duçar olacağı zararlar, sigortalı taşıtta veya yedeğinde naklolunan malların bozulması, harap olması veya ziyana uğraması suretiyle husule gelen zararlar ile her nevi manevi zararlar ve istihdam ettiği veya efal ve harekatından hukuken mesul bulunduğu kimselerin, motorlu taşıt müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörleri bizzat sevk ederken sigortalı bulunan motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine karşı dermeyen edebilecekleri taleplerden sigortacı mesul değildir.
Madde 56- Mali mesuliyet sigortası Türkiye'de çalışmaya salahiyetli sigorta şirketleri tarafından yapılır. Umumi Muvazeneye dahil dairelerle mülhak bütçeli dairelere, hususi idare ve belediyelere ve 3659 sayılı kanuna tabi teşekkül ve müesseselere ait nakil vasıtalarının üçüncü şahıslara ika ettiği zararları, mali mesuliyet sigortasına ait hükümler dahilinde karşılamak üzere daireler tarafından bir fon tesis edilebilir.
ONUNCU BÖLÜM Cezalar, teşkilat ve takibat I Cezalar
Madde 57- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli ) - Bu kanunun: A) 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25, 27, 33, 35 ve 43 üncü maddelerine aykırı hareket eden sürücüler 45 inci maddesine aykırı hareket eden yayalar ile 46 ncı maddesine aykırı hareken eden hayvan sürücülerinden 5 lira, B) 19, 20, 21, 22, 25, 27 ve 35 inci maddelerine aykırı hareket eden şoförlerden 10 lira, C) 29, 30, 32, 34, 36, 37, 38, 39, 40, 41 ( Şehirlerarası karayolları üzerinde bırakılanlar hariç ), 42 ve 44 üncü maddelerine aykırı hareket eden şoför ve sürücüler ile 54 üncü maddesine aykırı hareket edenlerden 15 lira, D) 24 üncü maddesine aykırı hareket eden sürücülerden 20 lira, para cezası alınır. Yukarıdaki fıkralarda yazılı olan cezalar kati olup itiraz olunamaz. Bu para cezaları yetkili memurlarca derhal tahsis olunur. Bu tahsilat Muhasebei Umumiye Kanunu hükümleri dahilinde trafik şube veya bürolarında ikame edilecek muhasip mutemetler vasıtasiyle ve mutemet makbuzları mukabilinde yapılır. Bu makbuzlar damga resminden muaftır. Tahsilat derhal yapılamadığı taktirde tebliğ tarihinden itibaren 3 gün içinde ilgili mercilere ödeyenler hakkında ayrıca takibat yapılmaz. Bu müddet içinde ödenmeyen cezalar iki misline çıkar ve mühlet 15 gün daha uzar. Bu müddet içinde de ödenmeyen cezalar 3 misli olarak Amme Alacaklarına dair 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre trafik şube ve bürolarınca takip ve tahsis olunur. Madde 58- ( 232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli )- A) Bu Kanunun 10, 15 ve 47 nci maddelerine aykırı hareket edenlerle 22 ve 43 üncü maddelerine aykırı hareket eden şoförler 30 liradan 200 liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar. Bu suçları işleyenler hakkında tutulan zabtı tanzim eden yetkili memurlara, tereddüt eden cezanın asgari haddini derhal ödemeleri halinde haklarında takibat yapılmaz. B) Bu Kanunun 12, 14 ve 16 ncı maddelerine aykırı hareket edenlerle 17, 18, 24 ve 33 üncü maddelerine aykırı hareket eden şoförler ve 41 ( Yalnız şehirlerarası karayolları üzerinde bırakılanlar ), 48 ve 49 uncu maddelerine aykırı hareket eden şoför ve ve sürücüler 100 liradan 1000 liraya kadar hafif para cezası ve icabına göre ayrıca bir aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. C) Bu kanunun 31 inci maddesine aykırı hareket eden şoför ve sürücüler 300 liradan aşağı olmamak üzere hafif para cezası ve 15 gürden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Madde 59- ( 232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli ) - Bu Kanunun 58 inci maddesinde gösterilen suçlardan biri ile mahkum olan şoför veya sürücüler, hükmün kesinleşmesi tarihinden itibaren bir yıl aynı içerisinde madde şümulüne giren bir suçtan dolayı cezalandırılacak olurlarsa verilecek cezanın asgari haddi iki mislinden başlar ve hapis cezasının ihtiyari bulunduğu hallerde tatbik mecburi olur. Taşıtın veya traktörün namına kayıtlı bulunduğu şahıs, malumatı bulunması halinde, taşıtın veya traktörün haiz bulunması gereken şartların mevcut olmayışından doğan suçlardan dolayı şoför ve sürücü ile birlikte cezalandırılır.
Madde 60- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Gerek umumi hükümlere gerekse bu kanunun 58 ve 59 uncu maddelerine göre verilecek cezalardan başlar. A) 12 nci madde hükmüne aykırı hareket edenlerin tesislerinin kaldırılmasına, B) 33 üncü maddeye muhalefetten dolayı iki defa mahkumiyet halinde ikinci defa mahkum olanların 15 gün ve müteakip tekerrür halinde bir aydan üç aya kadar müddetle şoför ve sürücü ehliyetnamelerinin geri alınmasına, C) Uyuşturucu madde kullanmaktan dolayı mahkum olanların şoför veya sürücü ehliyetnamelerinin daimi olarak geri alınmasına, D) 31 inci madde de yazılı şekilde alkollü içki kullanma suçundan dolayı ilk mahkumiyetinden itibaren bir yıl zarfında aynı suçu tekrar işleyenlerin bir ay, iki defa işleyenlerin altı ay müddetle, üç defa işleyenlerin daimi olarak şoför veya sürücü ehliyetnamelerinin geri alınmasına, E) Şoför veya sürücülerin, bu kanunun 26 ncı maddesinin (G) bendinde yazılı olan Türk Ceza Kanunu maddelerinden biri ile mahkumiyetleri halinde daimi olarak diğer cürümlerden mahkumiyetleri halinde ise geçici veya daimi olarak ehliyetnamelerinin geri alınmasına da davaya bakan mahkemece hükmolunur. Ehliyetnamelerinin geri alınmasını gerektiren suçlardan sanık olanlar hakkındaki kanuni takibat neticeleninceye kadar ilgili hakim ehliyetnamenin tedbir mahiyetinde geçici olarak geri alınmasına karar verebilir. Adli bir karar olmadıkça, bu Kanuna muhalefetten ötürü, şoför ve sürücü ehliyetnameleri, muvakkaten dahi olsa alınamaz. II Teşkilat ve takibat Madde 61- Bu kanunda yazılı trafik suçlarına bakmak üzere Adalet Vekaletince lüzum görülen yerlerde tek hakimli (Trafik Mahkemeleri) kurulur. Trafik mahkemeleri hakimleri, Hakimler Kanunu hükümlerine tabidirler
Madde 62- Askeri nakil vasıtalarıyla müteharrik makineleri kullanan asker şahısların işledikleri bu kanunda yazılı trafik suçlarına da trafik mahkemelerinde bakılır. Madde 63- Bu kanunda yazılı suçların işleyenler hakkında trafik zabıtası veya diğer salahiyetli kimseler tarafından tanzim edilecek zabıt varakaları trafik zabıtasınca trafik mahkemelerine devdi olunur. Bu nevi zabıt varakaları hilafı sabit oluncaya kadar muteberdir.
Madde 64- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Vazifeli memurlarca tanzim olunan zabıtlar 3 gün içinde yetkili trafik mahkemesine tevdi edilir. Trafik mahkemelerindeki duruşmalar 3005 sayılı Kanunu hükümlerine tabidir.
Madde 65- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)
Madde 66- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)
Madde 67- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)
Madde 68- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)
Madde 69- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)
Madde 70- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) - Bu kanuna göre mahkemelerce verilen para cezaları kesin, para ile birlikte hürriyeti bağlayıcı cezalar kabili temyizdir.
Madde 71- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır).
Madde 72 - ( 232 sayılı kanunla değiştirilen şekli )- Trafik suçlarına ait kesinleşen hükümlere dair ilam suretleri mahkemelerce trafik şube veya bürolarına gönderilir ve bu hükümler trafik şube veya bürolarınca şoför veya sürücünün ehliyetnamesine kaydolunur.
Madde 73- (232 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır)-
Madde 74- Bu kanuna göre verilen hükümler diğer kanunlara göre verilen hükümlerle içtima ettirilemez ve tekerrürü esas tutulamaz. Bu kanundaki tekerrür tabirinden maksat, hüküm katileştikten sonra yeni bir trafik suçunun işlenmesidir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli hükümler Madde 75- Bu kanunla vazifeli kılınmış idare ve komisyonların çalışma tarzlarını kayıt ve tescil için alınacak harç ve resimlerin tarifeleri ile ödenme yer ve şekillerini, 16 ncı maddede zikredilen tesislerin haiz olacakları vasıfları, fenni muayene ve ehliyetname imtihanlarının esaslarını, 25 ve 28 inci maddelerdeki hükümlere göre şoför ve sürücülerin tekrar muayene ve imtihana tabi tutulmalarına mesnet teşkil edecek sıhhi arızalarla şoför ve sürücülerin tabi olacakları çalışma sürelerini, 71 inci maddeye göre ödenecek cezaların ödenme yer ve şekillerini, nakil vasıtalarının cins ve evsafını ve bunlarda bulunması lazım gelen teçhizat ve malzemeyi, trafiği tehlikeye düşürecek veya trafiğe zorluk verecek halleri ve bu kanunun tatbikatına ait bilcümle hususları göstermek üzere Adalet, Bayındırlık, Ekonomi ve Ticaret, İçişleri, Maliye, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma Vekaletlerince müştereken hazırlanacak nizamname, bu kanunun neşrinden itibaren altı ay içinde çıkarılır.
Madde 76- İdari Umumiyeyi Vilayet Kanununun 80 inci, 1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci, 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 17 inci ve 4770 sayılı Ulaştırma Bakanlığı Görevleri ve Kuruluşu Hakkındaki Kanunun 17 inci maddelerindeki kara nakil vasıtalarına belediyelerce numara ve plaka verilmesi, belediye ve hususi idarelerce resim, harç ve vergi alınması, gidip gelme güvenliğinin düzenlenmesi, nakil vasıtaları niteliklerinin düzenlenip denetlenmesi hakkındaki hükümler ile bu kanunlarda ve diğer kanunlardaki karayolları trafiğiyle ilgili bilcümle hükümler ve 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 18 inci maddesi kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 12 ve 16 ncı maddelerde zikredilen yerlerde tesisi bulunan şahısların tesisleri vilayet trafik komisyonlarınca tetkik edilerek durumları bu Kanun ve Nizamnamesinde belirtilen vasıf ve şartlara uymadığı taktirde, tesislerini Kanun ve Nizamname hükümlerine uydurmaları hususunda tesis sahiplerine bir tebligat yapılır. İlgililer tebligatta yazılı müddet içerisinde tesislerini bu Kanun ve Nizamnamesi hükümlerine uydurmadıkları takdirde gerekirse bu gibi yerler umumi hükümlere göre kısmen veya tamamen Devletçe istimlak veya istimal olunur.
Geçici Madde 2- Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kayıt ve tescili yapılmış olan nakil vasıtalarının sahipleri trafik şube veya bürolarına müracaatla altı ay içinde kayıt ve tescil muayenelerini bu kanun hükümlerine göre ikmal etmeye mecburdurlar. Yukarıdaki fıkra hükümlerine tevfikan yapılacak kayıt ve tescil muayeneleri harca tabi değildir.
Geçici Madde 3- Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihe şoför veya sürücü ehliyetnamesi almış bulunanlar trafik şube veya bürolarına müracaatla altı ay içinde bunları yenilemeye mecburdurlar. Yukarıdaki fıkra hükmüne tevfikan yapılacak yenileme muamelesi harca tabi değildir.
Geçici Madde 4- Bu kanun hükümlerinin tatbikinden doğan ihtilaflar, trafik mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde sulh ceza mahkemelerince başka işlere tercihen hal ve intaç olunur.
Geçici Madde 5- Bu kanunun tatbikini temin etmek için Adalet Vekaleti, Emniyet Umum Müdürlüğü ve karayolları Umum Müdürlüğü teşkilatına ilavesi lazım gelen kadroları gösterir teşkilat kanunları, bu kanunun neşrinden itibaren en geç iki ay içinde Hükümet tarafından Meclise sunulur.
Geçici Madde 6- Bu kanunun yürürlüğe girdiği ay ile müteakip aylar için belediyelerce 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 18 nci maddesi mucibince tahsil edilmiş resimler mükelleflere geri verilir.
Geçici Madde 7- (232 sayılı Kanunla eklenmiştir) - Bu kanunun yayını tarihinden evvel 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 26 ncı ve geçici 3 üncü maddelerine istinaden ehliyetname almış şoför ve sürücülerden tahsil durumu bakımından bu kanuna uymayanların ehliyetnameleri muteber olmakta devam edecektir. Bu kanunun yayım tarihinden evvel yurt dışında ehliyetname almış Türk Tabiiyetindeki vatandaşların bu ehliyetnameleri, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten en geç üç ay içerisinde değiştirilir.
Geçici Madde 8- (232 sayılı Kanunla eklenmiştir) - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel tarım Bakanlığı veya belediyelerce verilmiş bulunan traktör ehliyetnamesiyle değiştirilmesi için 6 ay içinde trafik şube veya bürolarına müracaata mecburdurlar. Bu gibilerden okuma yazma şartı aranmaz. 18 yaşından aşağı olanların belgeleri değiştirilmez.
Geçici Madde 9- ( 232 sayılı kanunla eklenmiştir)- Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde lastik tekerlekli traktörlerin kayıt ve tescil müracaat edenlerin traktörün sahibi olduklarını gösteren ir belge ile yapılır.
Geçici Madde 10- ( 232 sayılı Kanunla eklenmiştir)- 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 75 inci maddesine istinaden hazırlanan karayolları Trafik Nizamnamesi hükümlerinde gereken tadilat bu kanun yayını tarihinden itibaren 3 ay içinde yapılır.
Geçici Madde 11- (232 sayılı Kanunla eklenmiştir)- 26 ncı maddede zikredilen ilkokul mecburiyeti kanunun neşri tarihinden itibaren 5 yıl sonra uygulanır.
Madde 77- (6498 sayılı Kanunla değiştirilin şekli )- Bu kanunun 6, 12, 13 ve 75 inci maddeleriyle 58, 59 ve 60 ıncı maddelerindeki 12 ve 13 üncü maddelere ait ceza hükümleri kanunun neşri tarihinde meriyete girer. Diğer maddelerin yurdun hangi bölgelerinde meriyete gireceği her mali yıl için İcra Vekilleri Heyetince Kararlaştırılır. Her halde bu maddelerin tamamı en geç 1/3/1958 tarihinde meriyete girer.
Madde 78- Bu Kanunu İcra Vekilleri Heyeti yürütür. |
